ABŞ hökumət qurumlarına, o cümlədən Pentaqon və Məxfi Xidmətə mobil cihazlardan məlumatların çıxarılması və təhlili üçün proqram təminatı satan “Oxygen Forensics” şirkətinin baş icraçı direktoru Li Rayber və rusiyalı Oleq Davıdov həbs ediliblər. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi onları şirkətin Rusiya vətəndaşları tərəfindən idarə edilməsini və proqram təminatının Rusiyada hazırlanmasını federal qurumlardan gizlətməkdə ittiham edir.
MSNews.az xəbər verir ki, 55 yaşlı Li Rayber Aydaho ştatında saxlanılıb və ilkin məhkəmə iclasından sonra girov müqabilində azadlığa buraxılıb. 52 yaşlı Oleq Davıdov isə Londonun Hitrou hava limanında İstanbula uçmağa hazırlaşarkən həbs edilib. ABŞ onun ekstradisiyasına nail olmağa çalışacağını açıqlayıb. Hər iki şəxs elektron vasitələrlə dələduzluq etmək məqsədilə sui-qəsddə ittiham olunur.
Ədliyyə Nazirliyinin məhkəməyə təqdim etdiyi materiallara görə, Virciniyada qeydiyyatdan keçmiş “Oxygen Forensics” özünü müstəqil ABŞ şirkəti kimi təqdim edib. İstintaq isə iddia edir ki, şirkət Kiprdə yerləşən holdinq vasitəsilə beş Rusiya vətəndaşının mülkiyyətində və nəzarətində olub.
Həmin beş şəxsin Rusiyada əvvəllər “Oxygen Software”, hazırda isə “MKO Systems” adı altında fəaliyyət göstərən şirkətə də sahib olduğu bildirilir. ABŞ prokurorlarının iddiasına görə, “Oxygen Forensics” üçün proqram təminatını yazan mühəndislər Rusiyada çalışıb və proqramın hazırlanmasına Davıdov rəhbərlik edib.
Eyni Rusiya strukturu proqram təminatını fərqli adlarla ölkə daxilində də satıb. Ədliyyə Nazirliyinin sənədlərində müştərilər sırasında Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FTX), İstintaq Komitəsi və Daxili İşlər Nazirliyinin olduğu göstərilir.
“The Insider” yazır ki, şirkətin texnologiyası kilidlənmiş smartfonlardan məlumat çıxarmaq imkanına malik olub. Nəşrin araşdırmasına görə, “Oxygen Forensics” proqramları həm ABŞ hüquq-mühafizə qurumlarına, həm də Rusiya təhlükəsizlik strukturlarına çatıb.
ABŞ hökuməti “Oxygen Forensics” məhsullarını Müdafiə qurumları ilə yanaşı, Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin Baş Müfəttiş İdarəsi, Homeland Security Investigations və ABŞ Məxfi Xidmətinin Milli Kompüter Ekspertizası İnstitutu üçün də alıb. 2024-cü ildə sonuncu qurum şirkətə beşillik müqavilə vermişdi.
İstintaqa görə, Rayber 2022 və 2023-cü illərdə ABŞ hökumətinə şirkətin xarici sahibinin olmadığını təsdiqləyib. 2026-cı ilin martında isə Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin əməkdaşlarına proqramın hazırlanmasında heç bir rusiyalının iştirak etmədiyini və Rusiyadakı şəxslərin onun yaradıldığı sistemlərə çıxışının olmadığını bildirib. Prokurorlar bu məlumatların həqiqətə uyğun olmadığını iddia edirlər.
Məhkəmə qərarı ilə şirkətin bank hesabları, təxminən 57 domen və digər rəqəmsal infrastrukturu da müsadirə edilib. Təqsirləndirilən şəxslər məhkum edilərsə, hər biri maksimum 20 il federal həbs cəzası ilə üzləşə bilər.
Bununla yanaşı, ABŞ Ədliyyə Nazirliyi mühüm bir məqamı ayrıca vurğulayıb: ittiham sənədində proqram təminatında zərərli kodun olduğu və ya onun ABŞ dövlət qurumlarının sistemlərinə icazəsiz giriş üçün istifadə edildiyi iddia edilmir. Hazırkı cinayət işi əsasən şirkətin faktiki sahibliyinin və proqramların Rusiyada hazırlanmasının gizlədilməsi ilə bağlıdır. Rayber və Davıdov məhkəmədə təqsirli bilinməyənədək günahsız hesab olunurlar.
