Tramp administrasiyası ABŞ-nin BMT-yə yığılan milyardlarla dollarlıq borcunun bir hissəsini ödəmək üçün 725 milyon dollar ayırılması prosesinə başlayıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “Reuters” ABŞ Dövlət Departamentinin Konqresə göndərdiyi 4 avqust tarixli bildirişə istinadən vəsaitin BMT-nin adi büdcəsinə yönəldilməsinin nəzərdə tutulduğunu yazır. Avqustun 21-nə olan məlumata görə, pul hələ BMT-yə faktiki köçürülməyib.
BMT may ayında ABŞ-nin təşkilata 4 milyard dollardan çox borcu olduğunu hesablayıb. Bunun 2,04 milyard dolları adi büdcə, 2,2 milyard dolları cari və əvvəlki sülhməramlı əməliyyatlar, 44 milyon dolları isə BMT tribunalları ilə bağlı öhdəliklərdir. Beləliklə, nəzərdə tutulan 725 milyon dollarlıq ödəniş BMT-nin açıqladığı ümumi borcun 20 faizindən də azını əhatə edir.
Bununla belə, ekspertlər vəsaitin BMT-nin kəskin likvidlik böhranını qısa müddətə yüngülləşdirə biləcəyini bildirirlər. Keçmiş BMT rəsmisi Yucin Çen “Reuters”ə deyib ki, ödəniş əməkhaqlarının müəyyən müddət ərzində verilməsinə kömək edə bilər. BMT maliyyəsi üzrə ekspert Ronni Patz isə böyük məbləğin köçürülməsinin ilin son aylarında əlavə xərc ixtisarlarının qarşısını ala biləcəyini qeyd edib.
BMT Baş katibi Antoniu Quterreş bu il üzv dövlətlərin ödənilməmiş üzvlük haqları səbəbindən təşkilatın ciddi maliyyə böhranı ilə qarşılaşdığı barədə xəbərdarlıq etmişdi. BMT artıq “UN80” islahatları çərçivəsində 2026-cı il büdcəsini 9,2 faiz azaldıb və 2 mindən çox iş yerini Nyu-York və Cenevrə kimi bahalı şəhərlərdən daha aşağı xərcli mərkəzlərə köçürüb.
Məsələnin digər tərəfi ABŞ-nin Baş Assambleyadakı səsvermə hüququdur. BMT Nizamnaməsinin 19-cu maddəsinə əsasən, üzv dövlətin borcu əvvəlki iki tam ilin üzvlük haqlarına bərabər və ya ondan çox olduqda ölkə Baş Assambleyada səsvermə hüququnu itirə bilər. Bununla belə, Baş Assambleya ödənişin edilməməsinin dövlətin nəzarətindən kənar səbəblərlə bağlı olduğunu müəyyən edərsə, istisna tətbiq edə bilər.
Yucin Çenin qiymətləndirməsinə görə, ABŞ əlavə ödənişlər etməzsə, 2027-ci ilin yanvarında səsvermə hüququnu itirmək riski ilə üzləşə bilər. Bu, hələ qəbul edilmiş qərar deyil və borcun həmin tarixdəki səviyyəsindən asılı olacaq.
ABŞ Dövlət Departamenti bildirib ki, BMT-yə gələcək ödənişlər təşkilatda islahatların davam etdirilməsi ilə şərtləndiriləcək. Vaşinqton BMT-nin ən böyük maliyyə donorudur, lakin Tramp administrasiyası bir sıra agentlik və proqramlara ayrılan maliyyəni əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb.
