Xərçəng müalicəsində mühüm dönüş yarada biləcək yeni araşdırma COVID-19 peyvəndlərinin immunoterapiya ilə birlikdə tətbiqi zamanı gözlənilməz, lakin ümidverici nəticələr göstərdiyini ortaya qoyub.
Florida Universiteti və Texas Universitetinin MD Anderson Xərçəng Mərkəzindən olan alimlər müəyyən ediblər ki, ağciyər və ya dəri xərçənginin inkişaf etmiş mərhələsində olan xəstələr COVID-19-un mRNT peyvəndini immunoterapiya dövründə qəbul etdikdə, peyvənd olunmayanlara nisbətən daha uzun müddət yaşayırlar. Bu kəşf alimləri “universal xərçəng peyvəndi” ideyasına bir addım da yaxınlaşdırıb.
Tədqiqatın əsas nəticələri
2025-ci ilin payızında Berlin şəhərində keçirilən Avropa Onkoloji Cəmiyyəti Konqresində təqdim olunan ilkin nəticələr mindən çox xəstənin tibbi qeydləri əsasında aparılıb. Ağciyər xərçəngi xəstələri arasında COVID-19 peyvəndi vurduranların orta ömrü 20,6 aydan 37,3 aya yüksəlib. Metastatik melanoma (dəri xərçəngi) olanlarda isə orta sağ qalma 26,7 aydan 30–40 aya qədər artıb. Əksinə, pnevmoniya və ya qrip kimi mRNT əsaslı olmayan peyvəndlər belə nəticə verməyib.
Alimlər nəticələrin səbəb-nəticə əlaqəsini tam sübut etmədiklərini desələr də, əldə olunan fərqin klassik müalicə üsullarında nadir hallarda müşahidə edildiyini bildiriblər.
Peyvənd və immunitetin qarşılıqlı təsiri
Florida Universitetindən uşaq onkoloqu Elias Sayour bildirib ki, mRNT texnologiyası təkcə viruslara qarşı deyil, bədxassəli şişlərə qarşı da immun sistemi oyatmaq potensialına malikdir.
Onun komandası 2025-ci ilin iyulunda apardığı təcrübələrdə göstərmişdi ki, koronavirusun S zülalına qarşı yönəlməyən, lakin eyni mRNT platformasından istifadə edən peyvəndlər siçanlarda güclü antitumor (şiş əleyhinə) reaksiyaya səbəb olub.
Bu da alimlərdə belə bir sual doğurub: “COVID peyvəndinin özü insan orqanizmində bənzər effekti göstərə bilərmi?” — nəticələr göstərdi ki, bəli, mümkündür.
Gələcək planlar və universal peyvənd ideyası
Sayour və həmkarları artıq böyükmiqyaslı klinik sınaqlar üzərində işləyirlər. Məqsəd, bu nəticələri təsdiqləmək və immun sistemi “yenidən proqramlaşdırmaqla” bütün xərçəng növlərinə qarşı universal peyvənd hazırlamaqdır.
UF Tədqiqat İnstitutunun direktoru Duane Mitchell qeyd edib:
“Bu, xərçəng müalicəsində inqilab yarada biləcək kəşfdir. Adətən belə güclü müsbət nəticələr yalnız ideal müalicələrdə müşahidə olunur.”
Johns Hopkins Universitetinin professoru, mRNT texnologiyası üzrə mütəxəssis Jeff Coller isə bildirib:
“Bu nəticələr bir daha sübut edir ki, mRNT texnologiyası tibbi inqilabın əsas açarına çevrilir.”
Alimlər ümid edirlər ki, immunoterapiya ilə COVID-19 peyvəndlərinin birləşməsi gələcəkdə “rəqəmsal platforma” kimi işləyən mRNT texnologiyasına əsaslanan universal xərçəng peyvəndinin yaradılmasına yol aça bilər.
Əgər bu yanaşma klinik sınaqlarda da təsdiqini tapsa, xərçənglə mübarizədə yeni bir dövrün başlanğıcı ola bilər.
