Türkiyə Milli Kəşfiyyat Təşkilatı — MİT İran İslam İnqilabının lideri Ayətullah Ruhullah Xomeyninin 1964–1965-ci illərdə Türkiyədə qalması ilə bağlı “tam məxfi” sənədin məxfiliyini ləğv edib. Sənəd 1964-cü il noyabrın 11-nə aiddir və Xomeyninin Türkiyəyə gətirildikdən sonra Bursada yerləşdirilməsi ilə bağlı kəşfiyyat yazışmalarını əhatə edir.
MSNews.az xəbəri “Anadolu Agentliyi”nə istinadən verir.
Açıqlanan arxiv materialına görə, Xomeyni 1964-cü il noyabrın 4-dən 1965-ci il oktyabrın 5-dək Türkiyədə olub və bu müddətdə təhlükəsizlik strukturlarının nəzarəti altında saxlanılıb. Sənəddə onun adı birbaşa çəkilmir, əvəzində “İranlı qonaq” ifadəsindən istifadə olunur.
MİT-in həmin dövrə aid yazışmasında Xomeyni üçün “Belli” kod adının müəyyən edildiyi bildirilir. Sənəddə “İranlı qonağın” Türkiyəyə gəldiyi, Bursada qalmasına qərar verildiyi, onun yerləşdirilməsi və digər məsələlərin isə yerli kəşfiyyat bölməsi tərəfindən şəxsən təşkil olunacağı qeyd edilir.
Tarixi kontekstə görə, Xomeyni 1964-cü ildə İran şah rejiminə qarşı sərt çıxışlarından sonra ölkədən sürgün edilmişdi. ABŞ Dövlət Departamentinin tarixi sənədlərində də Xomeyninin Qumda həbs edildikdən sonra Tehrana aparıldığı və daha sonra Türkiyəyə sürgün olunduğu qeyd edilir.
Xomeyninin Türkiyədəki sürgün dövrü onun siyasi fəaliyyətində mühüm mərhələlərdən biri sayılır. O, Türkiyədən sonra İraqa, daha sonra Fransaya getmiş, 1979-cu ildə isə İrana qayıdaraq İslam İnqilabının əsas simasına çevrilmişdi.
Yeni açıqlanan sənəd həm Türkiyə kəşfiyyat tarixində, həm də İran inqilabının formalaşma mərhələlərində az bilinən detalları üzə çıxarır. Xomeyninin sənədlərdə “İranlı qonaq” kimi qeyd olunması və “Belli” kod adı ilə izlənilməsi Ankara tərəfindən həmin dövrdə məsələyə yüksək məxfiliklə yanaşıldığını göstərir.
