Ukraynanın Ali Radasında qaqauzların Ukraynanın yerli xalqı kimi tanınmasını nəzərdə tutan qanun layihəsi qeydiyyata alınıb. Parlamentin rəsmi saytında yerləşdirilən məlumata görə, 15223 nömrəli layihə 2026-cı il mayın 8-də qeydiyyata alınıb və “Ukraynanın yerli xalqları haqqında” qanuna dəyişiklik edilməsini nəzərdə tutur.
Qanun layihəsinin təşəbbüskarları sırasında “Xalqın xidmətçisi” fraksiyasından olan deputat Ruslan Horbenko da var. Ali Radanın qeydiyyat səhifəsində Horbenko ilə yanaşı, Maksim Tkaçenko, Serhiy Kozır, Vitali Voytsexivski, Yevgeni Braqar və digər deputatların adları göstərilir. Layihənin tam mətni hələlik parlamentin saytında dərc olunmayıb.
Hazırda Ukrayna qanunvericiliyinə əsasən, yerli xalqlar kimi Krım tatarları, kəraimlər və krımçaklar tanınır. 2021-ci ildə qəbul edilən “Ukraynanın yerli xalqları haqqında” qanunda yerli xalq avtoxton etnik icma kimi müəyyənləşdirilir: belə icma Ukrayna ərazisində formalaşmalı, özünəməxsus dil və mədəniyyətə sahib olmalı, etnik azlıq təşkil etməli və Ukraynadan kənarda öz dövlət qurumuna malik olmamalıdır.
Qaqauzlar türk dilli pravoslav xristian xalqıdır və Ukraynada əsasən Odessa vilayətində yaşayırlar. 2001-ci il siyahıyaalmasına əsasən, Ukraynada 31,9 min qaqauz qeydə alınıb; onların təxminən 27,6 mini Odessa vilayətində yaşayırdı.
Təşəbbüs qəbul olunacağı halda, qaqauz icmasının mədəni, dil və təhsil hüquqlarının daha geniş hüquqi çərçivədə qorunmasına imkan yarada bilər. Ukrayna mediası yazır ki, layihə müəllifləri qaqauzların öz dili, mədəni irsi və ənənələri olan ayrıca tarixi-etnik icma olduğunu vurğulayırlar.
Bu məsələ 2025-ci ilin payızında Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyi səviyyəsində də gündəmə gətirilmişdi. Xarici işlər naziri Andrii Sibiha qaqauzların Ukrayna ilə türk dünyası arasında mühüm “körpü” olduğunu bildirib və onların yerli xalq kimi tanınmasını “ədalətli addım” adlandırmışdı.
Qanun layihəsi qəbul edilərsə, bu, Ukraynada yerli xalqlar siyahısının Krım xalqlarından kənara genişləndirilməsi baxımından mühüm hüquqi yenilik olacaq. Eyni zamanda, qərar Ukraynanın türk dünyası ilə əlaqələri və ölkə daxilində etnik-mədəni müxtəlifliyin qorunması kontekstində siyasi əhəmiyyət daşıyır.
