Ukraynanın əsas hərbi satınalma qurumlarından olan Müdafiə Satınalmaları Agentliyində — AOZ-də əvvəlcədən ödəniş edilmiş, lakin müqavilə müddətində yerinə yetirilməmiş sifarişlər üzrə gecikmiş debitor borcu 2026-cı ilin əvvəlində 45,8 milyard qrivnaya — təxminən 1,07 milyard dollara çatıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “Clash Report” Ukrayna Müdafiə Nazirliyinin bu rəqəmi təsdiqlədiyini yazır. Söhbət dövlətin ödəniş etdiyi, lakin silah, sursat və hərbi texnikanın nəzərdə tutulan vaxtda çatdırılmadığı və ya müqavilə üzrə sənədləşmənin tamamlanmadığı öhdəliklərdən gedir.
Burada mühüm fərq var: 45,8 milyard qrivnanın hamısını “itirilmiş pul” və ya “heç vaxt çatdırılmayan silah” kimi təqdim etmək düzgün deyil. Göstərici müqavilə müddəti keçdiyi anda yaranmış gecikmiş debitor borcunu əks etdirir və sifarişlərin bir hissəsi sonradan yerinə yetirilib.
Ukrayna antikorrupsiya fəalları problemi “kağız üzərində silahlar” adlandırıblar. “Komersant Ukrainian” yazır ki, Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Mərkəzi AOZ rəhbərliyini borcun real miqyası barədə ictimaiyyətə ziddiyyətli məlumatlar verməkdə ittiham edib. Agentlik daha əvvəl 18,02 milyard qrivna rəqəmini açıqlamışdı, fəallar və deputat Viktoriya Syumar isə faktiki göstəricinin 45,8 milyard olduğunu bildirirdilər.
Bu səbəbdən 18 milyarddan 45,8 milyarda bir neçə gün ərzində real artım baş verdiyini söyləmək doğru deyil. Rəqəmlər eyni dövr üçün fərqli hesablama və açıqlamalardan qaynaqlanıb. Sonradan yayılan məlumatlarda 45,8 milyard qrivnalıq daha geniş göstərici əsas götürülüb.
AOZ borcun böyüməsinin bir hissəsini müqavilələrin icra müddətləri ilə izah edib. Çoxsaylı müqavilələrin son tarixi eyni vaxtda — 31 dekabr 2025-ci ildə başa çatıb və bu, gecikmiş öhdəliklər göstəricisinin kəskin yüksəlməsinə səbəb olub.
Digər mühüm səbəb Rusiyanın Ukraynanın müdafiə sənayesinə zərbələri olub. 2025-ci ilin yayında iki böyük Ukrayna müdafiə müəssisəsinin zədələnməsi nəticəsində ümumi dəyəri 20,1 milyard qrivnadan çox olan müqavilələrin icrası ləngiyib.
Bununla belə, vəziyyət 2026-cı ilin yayında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. “Mind” yazır ki, iyulun sonuna AOZ gecikmiş debitor borcunu təxminən üç dəfə azaldaraq 14,6 milyard qrivnaya endirib. Zərər görmüş müəssisələrin fəaliyyətini bərpa etməsi və gecikmiş sifarişlərin bir hissəsinin çatdırılması azalmaya kömək edib.
Bununla yanaşı, 11,2 milyard qrivna dəyərində vəsait 2024-cü ildə bağlanmış müqavilələr üzrə dörd problemli təchizatçı ilə uzunmüddətli məhkəmə proseslərinə bağlı olaraq qalır. Müdafiə Nazirliyinin bundan sonra AOZ-dən debitor borclar və təchizatçıların öhdəliklərinin icrası barədə rüblük ictimai hesabat tələb etdiyi bildirilir.
