ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla müharibə başa çatdıqdan sonra Hörmüz boğazını ABŞ ərazisi elan etmək niyyətində olduğunu bildirib. Tramp bu açıqlamanı avqustun 14-də Nyu-York ştatının Qarden-Siti şəhərində keçirilən tədbirdə səsləndirib.
MSNews.az xəbər verir ki, Tramp çıxışında İranın “çox ağır məğlubiyyətə uğradığını” iddia edərək deyib: “Çox yaxında Hörmüz boğazını Birləşmiş Ştatların ərazisi elan edəcəyəm”. “The Guardian” qeyd edir ki, prezident bu sözləri gülümsəyərək səsləndirib və açıqlamanın rəsmi siyasət dəyişikliyini ifadə edib-etmədiyi aydın deyil. Tramp belə bir addımın hüquqi və praktiki olaraq necə həyata keçiriləcəyinə dair detal açıqlamayıb.
Tehran isə bəyanata sərt reaksiya verib. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, İran ABŞ-ın təhdidlərindən çəkinməyəcək və boğazın açılıb-bağlanmasına yalnız Tehran qərar verəcək. “Reuters” yazır ki, hazırda Hörmüzdən neft daşımaları ciddi şəkildə məhdudlaşıb və müharibədən əvvəl dünya neft tədarükünün təxminən beşdə biri bu marşrutdan keçirdi.
Tramp çıxışında İranın hərbi itkiləri barədə də bir sıra böyük rəqəmlər səsləndirib. “Roll Call” tərəfindən yayımlanan tam stenoqrama görə, o, İranın 159 gəmisinin batırıldığını, malik olduğu 212 təyyarənin isə hamısının məhv edildiyini iddia edib. Prezident həmçinin İran rəhbərliyinin böyük hissəsinin sıradan çıxarıldığını deyərək “danışıqlar aparmağa adam olmadığını” söyləyib və İranı “dünyada heç kimin prezident olmaq istəmədiyi yeganə ölkə” adlandırıb.
Tramp İranın bəzi təyyarələrinin Barak Obama administrasiyası dövründə ABŞ-dan alındığını da deyib. Lakin bu ifadənin konteksti diqqət tələb edir: İran 2016-cı ildə “Boeing”dən 80 mülki sərnişin təyyarəsi almaq barədə müqavilə imzalamışdı, lakin “Reuters” 2018-ci ildə “Boeing”in həmin razılaşma çərçivəsində İrana heç bir təyyarə çatdırmadığını bildirmişdi.
ABŞ prezidenti müharibə səbəbindən benzinin bahalaşmasını da müdafiə edib. O, amerikalıların yanacaq üçün “bir qədər artıq” ödəməsini İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaq üçün zəruri hesab etdiyini və buna görə üzr istəməyəcəyini söyləyib. Tramp ABŞ-ın gördüyü işi “bütün dünyaya böyük xidmət” adlandırıb və Hörmüzdəki dəniz blokadasını “polad divar” kimi xarakterizə edib.
Çıxış zamanı Tramp ABŞ-a 19,2 trilyon dollarlıq investisiya qoyuluşunun planlaşdırıldığını iddia edərək bunu tarif siyasəti ilə əlaqələndirib. O, həmçinin FTB-nin ən çox axtarılan on qaçağından doqquzunun tutulduğunu, Kamala Harrisin yenidən prezidentliyə namizəd olmasını istədiyini və ABŞ-a yardım üçün müraciət edən ölkələrin olduğunu bildirib. NATO barədə isə “bizə lazım olanda yanımızda olmadılar” ifadəsini işlədib.
