Pakistan İran-ABŞ gərginliyinin tez bitməsində maraqlıdır

Pakistanın enerji asılılığı, Hörmüz boğazı riskləri və Tehran-Vaşinqton arasında mümkün vasitəçilik rolu yenidən diqqət mərkəzinə düşüb. Münaqişənin uzanması İslamabad üçün həm iqtisadi, həm də siyasi təhdid yaradır.

11

Pakistan İranla ABŞ arasında münaqişənin kəskin fazasının ən qısa müddətdə dayandırılmasında ən çox maraq göstərən ölkələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Buna əsas səbəb ölkənin enerji təhlükəsizliyi və xarici ticarətinin Fars körfəzi, xüsusilə də Hörmüz boğazından ciddi asılı olmasıdır.

Məlumata görə, Pakistanın neft idxalının 70-80 faizi, mayeləşdirilmiş qaz idxalının isə tamamı Hörmüz boğazı vasitəsilə həyata keçirilir. Ölkənin neft ehtiyatlarının təxminən bir ay kifayət edəcəyi bildirilir. Bu müddətdən sonra yanacaq təminatında normalaşdırma, kəsintilər və daha baha alışlar kimi ciddi problemlərin yarana biləcəyi qeyd olunur.

Pakistan energetikasının böyük hissəsi də mayeləşdirilmiş qaza bağlıdır. Bu resursun çatışmazlığı növbəli elektrik kəsintilərinə, sənaye müəssisələrinin fəaliyyətində fasilələrə və iqtisadi aktivliyin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, Fars körfəzindəki gərginlik səbəbindən Pakistan limanlarında rezervasiyaların ləğvi, reyslərin gecikməsi, fraxt və sığorta xərclərinin artması qeydə alınır. Ölkə iqtisadiyyatının mühüm sahələrindən olan tekstil ixracının da risk altına düşdüyü bildirilir.

Bunun fonunda Pakistanın Vaşinqton və Tehran arasında gərginliyin azaldılması üçün fəal diplomatik xətt yürütməyə çalışdığı qeyd olunur. Pakistan mənbələrinin iddiasına görə, İran tərəfi ABŞ-la danışıqlarda Stiven Uitkoff və Cared Kuşnerin yenidən vasitəçi kimi çıxış etməsini istəmir. Tehranda hesab olunur ki, əvvəlki təmaslar zamanı diplomatik nizamlanma görüntüsü yaradıldığı halda, paralel şəkildə hərbi zərbələrə hazırlıq gedib və bu, həmin şəxslərə etimadı sarsıdıb.

Məlumata əsasən, İran tərəfi ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensi daha məqbul əlaqə kanalı kimi görə bilər. Bunun səbəbi kimi Vensin əvvəldən ABŞ-ın İsrail tərəfində müharibədə fəal iştirakını tam dəstəkləmədiyi və daha çox Amerika izolyasionizmi xəttinə yaxın mövqe sərgilədiyi göstərilir.

Bununla belə, müşahidəçilər qeyd edirlər ki, Tehranın bu mövqeyi Cey Di Vensi mürəkkəb vəziyyətə sala bilər. Belə ki, o, bir tərəfdən diplomatik kanal kimi görülə, digər tərəfdən isə Tramp administrasiyasının ümumi siyasəti fonunda əlavə siyasi təzyiqlə üzləşə bilər.

Hazırkı mərhələdə Pakistanın əsas hədəfi regional münaqişənin genişlənməsinin qarşısını almaq və bunun öz iqtisadiyyatına, enerji təminatına və sosial sabitliyinə vuracağı zərbəni minimuma endirməkdir.