Fransa hökuməti 2027-ci il büdcəsi üzrə parlamentdə kompromis əldə olunmasa, Konstitusiyanın 49.3-cü maddəsindən istifadə edərək layihəni Milli Assambleyada səsvermə olmadan qəbul etdirməyi nəzərdən keçirir. Büdcə paketində 43 milyard avro həcmində yeni qənaət və vergi tədbirləri nəzərdə tutulur.
MSNews.az xəbər verir ki, maliyyə naziri Rolan Leskür büdcənin ayrı-ayrı maddələrinin müzakirəyə açıq olduğunu, lakin hökumətin iki əsas hədəfdən geri çəkilməyəcəyini bildirib: kəsirin 2027-ci ildə ÜDM-in 5 faizindən yuxarı qalxmaması və dəyişikliklərin iqtisadi artımı zəiflətməməsi. Bu il büdcə kəsirinin 5,4 faiz olacağı gözlənilir.
“Wall Street Journal” yazır ki, Leskür zərurət yaranarsa 49.3-cü maddənin işə salına biləcəyini deyib. Bu mexanizm hökumətə qanun layihəsini aşağı palatada səsverməsiz qəbul etdirməyə imkan verir, lakin deputatlar buna cavab olaraq hökumətə etimadsızlıq votumu təqdim edə bilərlər.
Hökumətin başqa ehtiyat variantı da var. Büdcə layihəsi parlamentə təqdim edildikdən sonra konstitusion müddət ərzində qəbul olunmazsa, icra hakimiyyətinin “ordonnance” — fərman mexanizmindən istifadə etməsi mümkündür. Bununla belə, bu yol Fransada siyasi və hüquqi baxımdan mübahisəli hesab olunur.
Büdcənin ən həssas hissələrindən biri pensiyalardır. Hökumət ən aşağı pensiyalar istisna olmaqla, bir sıra ödənişlərin inflyasiyadan daha aşağı templə artırılmasını planlaşdırır. Bu tədbirin təxminən 4,1 milyard avro qənaət gətirəcəyi hesablanır. Pensiyaçılar üçün vergi güzəştlərinin azaldılması təklifi isə artıq parlament komitəsində rədd edilib.
Pensiya xərclərinin 2027-ci ildə təxminən 436 milyard avro, yəni ÜDM-in 14 faizi səviyyəsində olacağı gözlənilir. Bu, hökumətin fiskal müzakirələrində əsas təzyiq nöqtələrindən biri olaraq qalır.
Büdcə böhranı Fransadakı genişmiqyaslı təhsil etirazları ilə eyni vaxta düşüb. Oktyabrın 6-da ölkə üzrə şagirdlər, müəllimlər və valideynlər məktəb binalarının vəziyyəti, müəllim çatışmazlığı və sıx siniflərə etiraz ediblər. CGT həmkarlar ittifaqı aksiyalarda 260 min nəfərin iştirak etdiyini bildirib, hökumətin ilkin rəqəmi isə təxminən 86 min olub.
Etirazlar zamanı zorakılıq halları da qeydə alınıb. “Reuters” məlumatına görə, hökumət indiyədək ən azı 215 yeniyetmənin və 85 məktəb əməkdaşının yaralandığını, 700-dən çox polis əməkdaşının da xəsarət aldığını bildirib.
2027-ci il büdcəsində təhsil xərclərinin artırılması nəzərdə tutulsa da, şagird sayının azalması səbəbilə 1500-dən çox müəllim vəzifəsinin ixtisarı planlaşdırılır. Bu da hökumətin qənaət siyasəti ilə etirazçıların daha çox müəllim və daha yaxşı məktəb infrastrukturu tələbləri arasında ziddiyyəti gücləndirir.
Fransanın maliyyə bazarlarındakı vəziyyət də hökumətə təzyiqi artırır. Ölkənin 10 illik istiqrazlarının gəlirliliyi son həftələrdə təxminən 5 faizə yaxınlaşıb, investorlar isə parçalanmış parlamentin büdcə kəsirini azaltmaq planlarını əngəlləyə biləcəyindən narahatdırlar.
