Argentinanın And dağlarının ətəklərində bir qrup texnologiya sahibkarı nüvə müharibəsi, qlobal iqtisadi çöküş və digər böyük böhranlar zamanı istifadə etmək üçün özünü təmin edə bilən uzaq ranço-sığınacaq qurur. Layihəyə argentinalı-ispaniyalı iş adamı Martin Varsavski rəhbərlik edir.
MSNews.az xəbər verir ki, “Financial Times”ın araşdırmasına görə, “Wamani” adlı ranço Argentinanın qərbində, And dağlarının ətəklərində yerləşir. Əraziyə ən yaxın yaşayış məntəqəsindən torpaq yollarla təxminən bir saata çatmaq mümkündür. Son iki ildə burada kiçik prefabrik evlər, geodezik qübbələr və təyyarələr üçün eniş-qalxış zolağı yaradılıb.
Varsavski ərazini 2023-cü ilin dekabrında beş argentinalı və amerikalı iş adamı ilə birlikdə alıb. Tərəfdaşlar arasında texnologiya sahibkarı və hazırda Argentinanın ABŞ-dakı səfiri olan Alek Oksenford, eləcə də “Kind” şirkətinin milyarder qurucusu Den Lubetski də var. Varsavski “Wamani”-nin 50%-nə sahibdir, qalan hissə isə digər beş investor arasında bölünüb. Layihəyə indiyədək ümumilikdə 10 milyon dollara yaxın vəsait xərcləndiyi bildirilir.
Ranço təxminən 32 min hektar ərazini əhatə edir və daxilində 5 min metr hündürlüyündə zirvə də daxil olmaqla bir neçə dağ yerləşir. Varsavski ərazidə mal-qara saxlamağı, günəş enerjisindən istifadəni genişləndirməyi və yaxınlıqda kənd təsərrüfatı üçün daha böyük torpaq sahəsi almağı planlaşdırır. Məqsəd böhran zamanı xarici təchizatdan mümkün qədər az asılı olan sistem yaratmaqdır.
Varsavski Argentinanı belə bir ssenari üçün təsadüfən seçmədiyini deyir. Onun fikrincə, Argentina və bütövlükdə Cənubi Amerikanın cənub hissəsi əsas nüvə dövlətlərindən və mümkün raket hədəflərindən uzaqdır. Ölkənin iri ərzaq və enerji istehsalçısı olması da uzunmüddətli böhran zamanı üstünlük yarada bilər. “Financial Times” Varsavskinin sərvətini “Forbes” hesablamalarına əsasən təxminən 700 milyon dollar göstərir.
Layihənin ən qeyri-adi hissələrindən biri internet infrastrukturu ilə bağlıdır. Varsavski və tərəfdaşları qlobal serverlər və internet infrastrukturu sıradan çıxacağı halda böyük dil modellərini günəş enerjisi ilə işləyən lokal kompüterlərə yükləyərək məhdud, avtonom informasiya sistemi yaratmağın mümkünlüyünü araşdırırlar. Bu, hazırda konsepsiya mərhələsində olan ideyadır, fəaliyyət göstərən ayrıca “internet” sistemi deyil.
Varsavski belə hazırlıq görən yeganə texnologiya milyarderi deyil. “Business Insider” Piter Tilin də son aylarda Argentinada daha çox vaxt keçirdiyini, Buenos-Ayresin ən varlı rayonlarından birində ev aldığını və uşaqlarını yerli məktəbə yazdırdığını bildirib.
“Financial Times”ın məlumatına görə, Til 2026-cı ilin aprelində Buenos-Ayresdə malikanə alıb və ailəsini təxminən iki aylıq Argentinaya köçürüb. O, bundan əvvəl Yeni Zelandiyada da torpaq əldə etmişdi. Varsavski Til ilə Argentina barədə danışdığını, lakin daşınmaz əmlak qərarlarını birgə planlaşdırmadıqlarını bildirib. Onun sözlərinə görə, hər ikisi ayrıca şəkildə “Üçüncü Dünya müharibəsi olarsa, getmək üçün ən yaxşı yerlərdən birinin Argentina olduğu” qənaətinə gəlib.
Varsavski Argentina Prezidenti Xavyer Mileinin açıq tərəfdarlarından biridir və onunla bir neçə dəfə görüşüb. Argentina Prezident Administrasiyası martın 14-də Mileinin Madriddə Varsavski və həyat yoldaşı Nina Varsavski ilə görüşdüyünü rəsmən açıqlayıb.
Varsavski həmçinin Argentinaya varlı xarici investorların cəlb olunması üçün “tranquillity visa” — “rahatlıq/sakitlik vizası” adlandırdığı xüsusi mexanizm yaratmağı təklif edib. Məqsəd Argentinanı qlobal böhranlardan ehtiyat edən şəxslər üçün alternativ yaşayış və investisiya məkanına çevirməkdir. Lakin bu adla rəsmi viza proqramı hələ yaradılmayıb. Milei hökumətinin ayrıca investisiya əsasında yaşayış və vətəndaşlıq mexanizmləri üzərində işlədiyi bildirilir.
“Wamani” isə bütün üstünlüklərinə baxmayaraq ideal sığınacaq deyil. Bölgədə ildə bir neçə dəfə çox güclü And küləkləri müşahidə olunur, qışda isitmə, yayda isə soyutma tələb edilir. Ranço ərazisində dörd bulaq və axarlar olsa da, iqlim dəyişikliyinin gələcəkdə And dağlarında su qıtlığını artıracağı gözlənilir.
