“Al-Ayyala” rəqsi, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində və Omanın şimal-qərbində geniş yayılıb və regionun zəngin bədəvi mədəniyyətinin ən ifadəli nümunələrindən biridir. Bu rəqs, şeir və musiqi ilə müşayiət olunan ritualik bir performans olaraq həm döyüş mənşəli, həm də mədəni şənlikləri əks etdirən bir sənət formasıdır.
“Al-Ayyala” rəqsinin mənşəyi bədəvi ənənələrinə dayanır. Ənənəvi olaraq döyüş səhnəsini canlandırmaq məqsədilə yaranan bu ritualda təxminən iyirmi nəfərdən ibarət iki sıra üz-üzə dayanır və hər biri əllərində nizə və ya qılınc simvolizə edən nazik bambuk çubuqlar tutur. Sıralar arasında musiqiçilər qaval və mis sincləri çalaraq ritmi təmin edir. Kişilər qavalın ritmi ilə başlarını və çubuqlarını sinxron hərəkətlərlə tərpədir, zümzümə edir, digər ifaçılar isə əllərindəki qılınc və ya tapançaları cərgələrin ətrafında dolaşdıraraq müxtəlif hərəkətlər göstərirlər.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində rəqs edən ənənəvi paltar geymiş qızlar öndə dayanır və uzun saçlarını ritmlə hərəkət etdirirlər. Rəqs həm Oman Sultanlığında, həm də BƏƏ-də toylarda, şənliklərdə və digər mədəni tədbirlərdə ifa olunur. Baş ifaçı adətən irsi rolda çıxış edir və digər iştirakçıların hazırlanmasına cavabdehdir. “Al-Ayyala” rəqsi bütün yaşları, cinsləri və sosial təbəqələri əhatə edir.
Əvvəlcə döyüşçülər arasında yoldaşlıq və birlik nümayişi üçün icra olunan bu rəqs, zamanla mədəni şənliklər və sülh simvolu halına çevrilib. Nəbati poeziyası ilə sinxronlaşdırılmış mürəkkəb xoreoqrafiyası ilə “Al-Ayyala” həm bədəvi mədəni təcrübələrinin uyğunlaşma qabiliyyətini, həm də davamlılığını göstərir.
2025-ci ilin may ayında ABŞ Prezidenti Donald Trampın BƏƏ-nə səfəri zamanı qarşılanma mərasimində də bu rəqs ifa edilmişdi.
Rəqs, regional hüdudlardan kənara çıxaraq UNESCO tərəfindən Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin bir hissəsi kimi tanınmışdır. Bu tanınma, “Al-Ayyala” rəqsinin qorunmasına, təbliğinə və gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir.
