ABŞ və Yaponiya Sakit okeanda, Minamitorişima adası yaxınlığında təxminən 6 kilometr dərinlikdə yerləşən nadir torpaq elementləri ilə zəngin yataqların işlənməsi üzrə əməkdaşlığı genişləndirir. Layihə kommersiya mərhələsinə çatarsa, dünyada ən dərin sualtı mədən layihələrindən biri ola bilər.
MSNews.az xəbər verir ki, Vaşinqton və Tokio arasında bu istiqamətdə əməkdaşlıq ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçinin mart görüşündən sonra rəsmiləşdirilib. Ağ Evin açıqlamasında tərəflərin Minamitorişima yaxınlığındakı nadir torpaq elementləri ilə zəngin lil də daxil olmaqla dərin dəniz kritik mineral ehtiyatlarının kommersiya baxımından səmərəli işlənməsi üzrə birgə tədqiqat və sənaye əməkdaşlığını sürətləndirəcəyi bildirilib.
“Reuters” yazır ki, iki ölkə kritik minerallar üzrə fəaliyyət planı və dərin dəniz resurslarının işlənməsi üçün birgə iş mexanizmi yaradıb. Məqsədlərdən biri hasilatdan emal və yüksək texnologiyalı məhsulların istehsalınadək daha müstəqil təchizat zəncirinin formalaşdırılmasıdır.
Yaponiya artıq texnologiyanın ilkin sınağını həyata keçirib. Yaponiya Dəniz-Yer Elmləri və Texnologiyaları Agentliyinin (JAMSTEC) məlumatına görə, “Chikyu” tədqiqat gəmisi fevralın 1-də Minamitorişima yaxınlığındakı təxminən 6 min metr dərinlikdən nadir torpaq elementləri daşıyan ilk lil nümunələrini səthə çıxarıb. Sonrakı analizlər zamanı təxminən 50 ton lilin əldə edildiyi və onun nadir torpaq tərkibinin təxminən 54 faizini orta və ağır nadir torpaq elementlərinin təşkil etdiyi müəyyənləşdirilib. Nümunələrdə ittrium, qadolinium və disprozium da aşkarlanıb.
Ərazinin potensialı böyük hesab olunur. 2018-ci ildə “Scientific Reports” jurnalında dərc edilmiş araşdırmada Minamitorişimanın müstəsna iqtisadi zonasındakı təxminən 2 500 kvadratkilometrlik tədqiqat sahəsində 16 milyon tondan çox nadir torpaq oksidi ola biləcəyi hesablanıb. Araşdırmaya görə, həmin ehtiyatlar bəzi elementlər üzrə o dövrün qlobal tələbatını yüzillərlə qarşılaya biləcək həcmdə qiymətləndirilib. Bununla belə, bu rəqəm kommersiya baxımından çıxarıla bilən təsdiqlənmiş ehtiyat deyil, elmi-geoloji hesablamadır.
Layihənin əsas problemi isə dərinlik və iqtisadi səmərəlilikdir. “Financial Times” qeyd edir ki, 6 kilometr dərinlikdə hasilat yüksək texniki mürəkkəblik, böyük maliyyə xərcləri və sonrakı emal prosesinin yaradılması zərurəti ilə üzləşir. Hazırda dünyada bu miqyasda dərin dəniz mədənçiliyi kommersiya səviyyəsinə çatmayıb.
Yaponiya 2027-ci ilin fevralında daha geniş sınaq keçirməyi və gündə təxminən 350 ton lil çıxarmağı planlaşdırır. Layihənin sənaye miqyasında həyata keçirilməsinin mümkünlüyünə dair yekun qiymətləndirmənin isə 2028-ci ilin martınadək hazırlanması nəzərdə tutulur.
