Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ prezidenti Donald Trampdan İrana verilən ultimatumun müddətini iki həftə uzatmağı istəyib və eyni vaxtda Tehrandan Hörmüz boğazını həmin müddət ərzində açmağı xahiş edib. Ağ Ev daha sonra Trampın bu təklif barədə məlumatlandırıldığını və cavab verəcəyini bildirib.
Bu barədə Pakistan Baş naziri “X” hesabında yazıb: “Diplomatiyaya öz imkanlarını tam tükətmək şansı vermək üçün mən səmimi qəlbdən prezident Trampdan bu müddəti iki həftə uzatmağı xahiş edirəm.”
Bunun ardınca Tramp aprelin 7-də İrana qarşı bombardmanların iki həftəlik dayandırılmasına razı olduğunu açıqlayıb.
Qeyd edək ki, atəşkəs prosesində əsas vasitəçilər Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif və baş qərargah rəisi feldmarşal Asim Munirdir.
İran hakimiyyəti xalqa müraciət edərək qələbəni elan edib. İran Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının bəyanatında deyilir:
“Nəcib İran xalqı bilməlidir ki, övladlarınızın fədakarlığı və onların meydandakı tarixi varlığı sayəsində düşmən artıq bir aydan çoxdur ki, İranın və Müqavimət qüvvələrinin sarsıdıcı atəşini dayandırmaq üçün yalvarır. Lakin ölkə rəhbərliyi bütün bu xahişləri rədd edirdi, çünki ən başından müharibəni hədəflərə çatana qədər, o cümlədən düşmənin tam peşmanlığına, ümidsizliyinə və ölkəyə qarşı uzunmüddətli təhdidlərin aradan qaldırılmasına qədər davam etdirmək qərara alınmışdı. Müharibə bu günə – qarşıdurmanın qırxıncı gününə qədər davam etdi.
İran həmçinin ABŞ prezidentinin ultimatumlarını dəfələrlə rədd edərək vurğulayıb ki, düşmən tərəfindən qoyulan heç bir son müddətə əhəmiyyət vermir. Böyük İran xalqına məlumat veririk ki, demək olar ki, bütün hərbi hədəflərə nail olunub, rəşadətli övladlarınız isə düşməni tarixi acizliyə və geri dönməz məğlubiyyətə uğradıblar.
Bütün millətin yekdil dəstəyinə əsaslanan İranın tarixi qərarı bu döyüşü böyük nailiyyətləri möhkəmləndirmək, regionda İranın və Müqavimətin gücünün və hökmranlığının tanınmasına əsaslanan yeni təhlükəsizlik və siyasət tənlikləri yaratmaq üçün lazım olduğu qədər davam etdirməkdən ibarətdir.
Bununla əlaqədar, İslam İnqilabının Ali Rəhbəri Ayətullah Seyid Müctəba Xameneyinin fərmanı və Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının qərarı ilə İranın döyüş meydanındakı üstünlüyü, düşmənin bütün bəyanatlarına rəğmən öz təhdidlərini reallaşdıra bilməməsi və İran xalqının bütün qanuni tələblərinin rəsmi şəkildə tanınması nəzərə alınaraq, detalların yekun razılaşdırılması üçün İslamabadda danışıqların aparılması qərara alınıb.
Maksimum 15 gün ərzində İranın döyüş meydanındakı qələbəsinin nəticələri siyasi sazişlərdə təsbit olunmalıdır. İran düşmənin bütün planlarını rədd edib və Pakistan vasitəsilə Amerika tərəfinə ötürülən özünün 10 bəndlik planını hazırlayıb.
Orada aşağıdakı əsas aspektlər vurğulanır:
▪️ İranın silahlı qüvvələri ilə koordinasiyalı şəkildə Hörmüz boğazından nəzarətli keçid.
▪️ Müqavimət Oxunun bütün iştirakçılarına qarşı müharibənin dayandırılması zərurəti (bu, İsrail təcavüzünün tarixi məğlubiyyəti deməkdir). ▪️ ABŞ-ın döyüş qüvvələrinin regiondakı bütün baza və dislokasiya məntəqələrindən çıxarılması.
▪️ Hörmüz boğazında İranın nəzarətini təmin edən təhlükəsiz hərəkət protokolunun yaradılması.
▪️ Qiymətləndirmələrə uyğun olaraq İrana təzminatların tam ödənilməsi.
▪️ Bütün ilkin və təkrar sanksiyaların, habelə Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) Müdirlər Şurasının və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin ləğvi.
▪️ İranın xaricdəki bütün dondurulmuş aktivlərinin sərbəst buraxılması.
▪️ Bütün bu bəndlərin BMT Təhlükəsizlik Şurasının icbari qətnaməsində təsdiqi.
Pakistanın Baş naziri İrana bildirib ki, Amerika tərəfi bütün xarici təhdidlərə baxmayaraq, bu prinsipləri danışıqlar üçün əsas kimi qəbul edib və İran xalqının iradəsinə tabe olub. Ali səviyyədə qərar qəbul edilib ki, İran iki həftə ərzində İslamabadda müstəsna olaraq bu prinsiplər əsasında danışıqlar aparacaq.
Bu, müharibənin bitməsi demək deyil; müharibə yalnız 10 bəndin bütün detalları yekunlaşdıqda dayandırılacaq. Danışıqlar 10 aprel cümə günü Amerika tərəfinə tam inamsızlıq şəraitində başlayacaq. Bu müddət tərəflərin razılığı ilə uzadıla bilər. Bu dövrdə milli birliyi qorumaq və qələbə şənliklərini davam etdirmək lazımdır.
Əllərimiz tətikdədir və düşmənin ən kiçik səhvinə dərhal və sarsıdıcı cavab veriləcək.
Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının Katibliyi 8 aprel 2026-cı il”
“Reuters”-in məlumatına görə, bu qərar İranın Hörmüz boğazını “tam, dərhal və təhlükəsiz” açması şərti ilə verilib və Tramp bunu “ikitərəfli atəşkəs” adlandırıb. O, həmçinin Tehrandan 10 bəndlik təklif aldığını və bunu danışıqlar üçün işlək baza saydığını bildirib.
Aprelin 8-də “Reuters” artıq ABŞ, İran və İsrail arasında iki həftəlik atəşkəs razılaşmasının formalaşdığını yazıb. Nəşrə görə, İran əks-hücumları dayandırmağa və Hörmüz boğazında təhlükəsiz keçidə imkan verməyə razılaşıb, danışıqların isə aprelin 10-da İslamabadda başlaması planlaşdırılır.
İddia olunanların əksinə, İsrail tərəfi bəyan edir ki, Livan bu atəşkəsin içində deyil. Netanyahu hökuməti açıq şəkildə bildirib ki, İranla bağlı iki həftəlik fasilə Livandakı əməliyyatlara şamil olunmur. Bu, Şahbaz Şərifin “hər yerdə, o cümlədən Livanda dərhal atəşkəs” barədə açıqlaması ilə ziddiyyət yaradır. Yəni hazırda təsdiqlənən model ABŞ-İran-İsrail xəttində müvəqqəti fasilədir, İsrail-“Hizbullah” cəbhəsində tam dayanma yox.
Hörmüz boğazı ilə bağlı da mühüm detal var. “Reuters” yazır ki, İran daimi razılaşmanın bir hissəsi kimi boğazdan keçən gəmilər üçün ödəniş tələb edir və Omanla keçid protokolu üzərində işlədiyini deyir, amma Oman hələ belə razılaşmanı açıq təsdiqləməyib. “Associated Press” isə regional rəsmiyə istinadən planın İran və Omana keçid haqları toplamaq imkanı verəcəyini yazır. Deməli, “İran və Oman rüsum yığacaq” detalı tam rəsmi konsensus kimi yox, hazırkı danışıqların mübahisəli elementi kimi təqdim olunmalıdır.
Atəşkəs elan olunsa da, vəziyyət hələ də kövrəkdir. Aparıcı xəbər agentlikləri bildirir ki, açıqlamalardan sonra da qısa müddət ərzində raket və cavab zərbələri davam edib, buna görə razılaşmanın tətbiq vaxtı və davamlılığı ilə bağlı suallar qalır. Buna baxmayaraq, bazarlar ilkin reaksiyada müsbət cavab verib, neft qiymətləri geriləyib.
