Avropa İttifaqı (Aİ) liderləri Ukraynanın büdcə çatışmazlığını aradan qaldırmaq məqsədilə ölkəyə 90 milyard avro məbləğində kredit ayrılması barədə razılığa gəliblər. Lakin Aİ üzv ölkələri dondurulmuş Rusiya aktivlərindən bu məqsədlə istifadə məsələsində konsensus əldə edə bilməyiblər.
Brüsseldə keçirilən Aİ liderlərinin sammitində gecə saatlarında əldə olunan razılaşmaya əsasən, Avropa İttifaqı Ukraynanın qarşıdan gələn ciddi büdcə kəsirini aradan qaldırmaq üçün 90 milyard avroluq kredit paketi təqdim edəcək. Razılaşma ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiyanın Ukraynaya qarşı apardığı müharibəni tez bir zamanda başa çatdırmaq üçün diplomatik təşəbbüsləri fonunda Kiyev üçün mühüm maliyyə dəstəyi kimi qiymətləndirilir.
Avropa Şurasının sədri Antonio Koşta bildirib ki, qəbul edilən qərar Ukraynanın müdafiə qabiliyyətinin və əhalinin dəstəklənməsi üçün zəruri maliyyə resurslarını təmin edəcək.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski “X” üzərindən açıqlamasında bu razılaşmanı “ölkənin dayanıqlığını gücləndirən əhəmiyyətli dəstək” adlandırıb. O, həmçinin vurğulayıb ki, Rusiya aktivlərinin dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılması və Ukraynanın qarşıdakı illər üçün maliyyə təhlükəsizliyi zəmanəti alması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Sammit çərçivəsində Aİ-də dondurulmuş təxminən 200 milyard avro dəyərində Rusiya Mərkəzi Bankına məxsus aktivlərin kredit mənbəyi kimi istifadəsi də müzakirə olunub. Lakin aktivlərin əsas hissəsinin yerləşdiyi Belçikanın hüquqi və maliyyə məsuliyyəti ilə bağlı etirazları səbəbindən bu plan reallaşmayıb.
Belçikanın Baş naziri Bart De Vever bildirib ki, bu variant yüksək risklər daşıyırdı və ondan imtina edilməsi daha rasional qərar olub.
Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen isə qeyd edib ki, Ukraynanın bu krediti yalnız Rusiya müharibənin vurduğu zərəri ödədikdən sonra geri qaytarması nəzərdə tutulur.
Nəticədə Aİ liderləri növbəti iki il üçün birgə büdcə zəmanəti ilə kredit ayrılması variantında razılığa gəliblər. Almaniya kansleri Fridrix Merts Rusiya aktivlərindən istifadə planını dəstəkləsə də, qəbul edilən qərarın Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə açıq mesaj göndərdiyini bildirib.
Aİ-də birgə borclanma mexanizmi 27 üzv ölkənin yekdil razılığını tələb etdiyindən, Macarıstan, Slovakiya və Çexiya bu öhdəlikdən istisna edilib.
Aİ-nin hesablamalarına görə, Ukraynanın növbəti iki il ərzində əlavə 135 milyard avroya ehtiyacı var və maliyyə çatışmazlığı aprel ayından etibarən özünü daha kəskin göstərə bilər.
Sammitin əvvəlində çıxış edən Prezident Zelenski Rusiya aktivlərindən istifadənin həm əxlaqi, həm ədalətli, həm də qanuni olduğunu vurğulayıb. Bununla belə, Aİ-nin alternativ maliyyələşmə mexanizmi ilə razılaşması Kiyev üçün müəyyən rahatlıq yaradıb.
Zelenski bildirib ki, ilin sonuna qədər qərarın qəbul olunması Ukraynanın müharibənin dayandırılması ilə bağlı mümkün danışıqlarda mövqelərini gücləndirə bilər.
