Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Ukraynaya qarşı son raket və PUA hücumlarının “effektiv və vaxtında” olduğunu, bu zərbələrin Rusiya qoşunlarının cəbhədəki fəaliyyətinə kömək etdiyini bildirib. O, həmçinin Ukraynanı Rusiyanın iqtisadi obyektlərinə hücum etməklə “Pandoranın qutusunu açmaqda” günahlandırıb. Lakin Putinin bəyanatlarının bir sıra hissələri müharibənin hazırkı hərbi və iqtisadi mənzərəsi ilə müqayisədə daha mürəkkəb görünür.
MSNews.az xəbər verir ki, Putin avqustun 22-də jurnalist Pavel Zarubinə müsahibəsində Rusiyanın Ukraynadakı infrastruktur obyektlərinə zərbələrinin logistikanı, sursat və texnika daşınmasını, həmçinin müdafiə sənayesinin fəaliyyətini pozduğunu deyib. O, Ukraynanın Rusiya iqtisadiyyatını hədəfə almasının Moskvanın cavab zərbələrinə səbəb olduğunu bildirərək, “Pandoranın qutusunu özünüz açdınız” məzmununda ifadə işlədib. “Reuters” Putinin Ukraynanın “ən həssas iqtisadi sektorlarına” cavab zərbələrinin davam edəcəyini dediyini bildirir.
Bu açıqlamalardan bir gün əvvəl Rusiyanın Krivoy Roqdakı ticarət mərkəzinə PUA hücumu nəticəsində ən azı 16 nəfər həlak olub, 130-dan çox insan yaralanıb. Ölən və yaralananlar arasında uşaqlar da olub. “Reuters” ikinci PUA-nın ilkin zərbədən təxminən yarım saat sonra əraziyə hücum etdiyini və xilasetmə işlərinin davam etdiyi vaxt yeni partlayışın baş verdiyini yazıb.
Rusiya hava hücumlarının intensivləşməsi Ukraynanın hava hücumundan müdafiə vasitələri, xüsusilə ABŞ istehsalı “Patriot” raketlərinin çatışmazlığı ilə eyni dövrə təsadüf edir. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bunun insan itkilərini artırdığını bildirib. Avqustun 19-da Kiyev və ətrafına zərbələrdə 17 nəfərin ölümündən sonra o, əlavə “Patriot” raketləri tələb edib. Bununla belə, Moskvanın məhz HHM çatışmazlığından istifadə edərək mülki obyektləri məqsədli vurduğunu təsdiqləyən müstəqil sübut yoxdur; Rusiya öz hücumlarının hərbi və hərbi-sənaye obyektlərinə yönəldiyini iddia edir.
Putin Ukraynanın Rusiya daxilindəki zərbələrinin müharibənin gedişində “heç bir dönüş yaratmadığını” da söyləyib. Lakin həmin hücumların Rusiya iqtisadiyyatına təsiri artıq görünür. “Reuters” avqustda Rusiyanın ən azı 10 regionunda ikinci yanacaq qıtlığı dalğasının başladığını, bəzi yanacaqdoldurma məntəqələrində satış məhdudiyyətlərinin tətbiq edildiyini bildirir. Rusiya hökuməti benzin və dizel ixracını məhdudlaşdırıb və daxili tələbatı qarşılamaq üçün neft məhsullarının idxalına başlayıb.
Ukrayna zərbələri Rusiyanın neft emalı imkanlarına da ciddi təsir göstərib. “Reuters” Rusiyanın neft emalı həcminin hücumlar fonunda təxminən 30 faiz azaldığını qeyd edir. Eyni zamanda, yanvar-iyul aylarında Rusiyanın federal büdcə kəsiri 6,455 trilyon rubla çatıb. Bu, ÜDM-in təxminən 2,8 faizinə bərabərdir və 2026-cı il üçün əvvəlcədən nəzərdə tutulan tamillik kəsir məbləğini artıq üstələyib. Buna baxmayaraq, bunu “tarixi rekord” adlandırmaq üçün əsas yoxdur.
Putinin “düşmən seçkiləri pozmağa çalışır, buna imkan verməyəcəyik” sözləri ilə bağlı yayılan “mövcud olmayan seçkini pozmaq mümkün deyil” şərhi isə doğru deyil. Putin Ukraynadakı seçkilərdən deyil, Rusiyada 18-20 sentyabr 2026-cı ildə keçiriləcək Dövlət Duması seçkilərindən danışıb. Rusiya mediasında yayımlanan müsahibənin konteksti bunu açıq şəkildə göstərir.
Sülh danışıqlarına gəlincə, Putin Moskvaya çatdırılan bəzi təklifləri “ekzotik və qəbuledilməz” adlandıraraq yalnız “yerdəki reallıqlar” əsasında danışıqlara hazır olduğunu bildirib. Ukrayna son aylarda həm qarşılıqlı uzaqmənzilli zərbələrin dayandırılmasını, həm hava atəşkəsini, həm də Qara dənizdə mülki hədəflərə qarşı hücumların dayandırılmasını müzakirəyə çıxarıb. Lakin Kiyevin ABŞ-a təqdim etdiyi son geniş sülh təklifinin bütün detalları ictimaiyyətə açıqlanmayıb. Buna görə onu yalnız “quruda və havada atəşkəs, sonra danışıqlar” formulası ilə yekunlaşdırmaq dəqiq olmaz.
Putin Rusiya ordusunun “bütün istiqamətlərdə irəliləyiş tempini artırdığını” da iddia edib. Lakin ABŞ-də yerləşən Müharibənin Tədqiqi İnstitutunun (ISW) avqustun 22-nə olan qiymətləndirməsi fərqli mənzərə göstərir. İnstitut Rusiyanın irəliləyiş tempinin 2026-cı ilin yanvarından bəri davamlı şəkildə azaldığını, avqustda isə bəzi istiqamətlərdə Ukrayna qüvvələrinin əksinə ərazi geri aldığını bildirir. ISW Putinin irəliləyişin sürətləndiyi barədə bəyanatının açıq mənbələrdəki cəbhə məlumatları ilə uyğun gəlmədiyini qeyd edir.
Sosial şəbəkələrdə Rusiya ordusunun avqustun 22-dək 775 kvadratkilometr, ötən ilin eyni dövründə isə 2768 kvadratkilometr ərazi ələ keçirdiyi və tempin 3,5 dəfə azaldığı barədə rəqəmlər geniş yayılıb. Lakin bu konkret hesablamanın etibarlı müstəqil metodologiyası açıq şəkildə təqdim edilmədiyindən onu dəqiq fakt kimi göstərmək olmaz. Bununla belə, ISW-nin ayrıca hesablamaları da 2026-cı ildə Rusiyanın irəliləyiş sürətinin zəiflədiyini təsdiqləyir.
Beləliklə, Putinin Ukrayna zərbələrinin Rusiyanın vəziyyətinə ciddi təsir göstərmədiyi və Rusiya qoşunlarının irəliləyiş tempini artırdığı barədə açıqlamaları müstəqil məlumatlarla tam üst-üstə düşmür. Bununla yanaşı, Rusiya rəhbərinin sentyabr seçkiləri barədə sözlərinin sosial mediada Ukraynadakı seçkilərə aid edilməsi də yanlış kontekstdir.
