Böyük Britaniyada hökumətə ABŞ-nin “Palantir” şirkətinin rəhbərlik etdiyi konsorsiumla Milli Səhiyyə Sistemi (NHS) üçün bağlanmış 330 milyon funt sterlinqlik — 400 milyon dollardan artıq dəyərə malik məlumat platforması müqaviləsini vaxtından əvvəl dayandırmaq üçün təzyiq artır.
MSNews.az xəbər verir ki, “WIRED” yazır ki, hökumətin 2027-ci ilin fevralında müqavilədə nəzərdə tutulan erkən çıxış imkanından istifadə edib-etməməsinə qərar verməsi üçün təxminən altı ay vaxtı qalıb. Müqavilə 2023-cü ildə imzalanıb və uzadılacağı təqdirdə 2031-ci ilədək davam edə bilər.
Müzakirələri gücləndirən əsas amillərdən biri Böyük Mançesterin Palantir tərəfindən hazırlanan Federativ Məlumat Platformasını — FDP-ni regional səviyyədə qəbul etməkdən imtina etməsidir. Bölgənin səhiyyə qurumu bunun əvəzinə illər ərzində özünün hazırladığı “Analytics and Data Science Platform” sistemindən istifadə edir. “NHS Greater Manchester”-in məlumat və analitika üzrə rəhbəri Mett Hennessi “WIRED”ə bildirib ki, FDP-yə tam keçid region üçün “geriyə addım” olardı.
Böyük Mançester rəhbərliyi yerli sisteminin bəzi funksiyalarda FDP-dən iki-üç il irəlidə olduğunu və əhalinin ona daha çox etibar etdiyini bildirir. “Palantir” isə bu qiymətləndirmə ilə razılaşmır və yerli platformanın xəstələrin müalicəsini və ya xərcləri daha effektiv yaxşılaşdırdığını göstərən kifayət qədər müstəqil sübut olmadığını vurğulayır. Şirkət minlərlə həkim, tibb bacısı və digər NHS əməkdaşının FDP-dən istifadə etdiyini bildirir.
“NHS England”-ın son rəsmi göstəricilərinə görə, mayın sonuna 139 NHS trastı platformada aktiv fəaliyyət göstərib, 170 trast sistemə qoşulmaq üçün razılıq verib. Eyni zamanda 35 inteqrasiya olunmuş səhiyyə şurası FDP-dən istifadə edir. NHS platformanın gözləmə siyahılarının idarə olunması, əməliyyat otaqlarından istifadə və xəstələrin evə buraxılması kimi sahələrdə fayda verdiyini bildirir.
Lakin parlamentdə müqaviləyə münasibət daha sərtləşib. İyun ayında Britaniya parlamentinin Elm, İnnovasiya və Texnologiya Komitəsi “Palantir”dən artan asılılığı “qəbuledilməz zəif nöqtə” adlandıraraq hökuməti 2027-ci ildə erkən çıxış bəndindən istifadə etməyə və Britaniyada hazırlanmış alternativə keçməyə çağırıb.
İyulda isə parlamentin Səhiyyə və Sosial Qayğı Komitəsi ayrıca müraciətlə hökumətə FDP-dən imtina etməyi və alternativ platforma axtarmağı tövsiyə edib. Deputatlar məlumat təhlükəsizliyi, ictimai etimad və bir xarici təchizatçıdan uzunmüddətli asılılıqla bağlı narahatlıqları əsas gətiriblər.
Hökumət hələ yekun qərar verməyib. Səhiyyə Nazirliyi müqavilənin və platformanın fəaliyyətinin mütəmadi qiymətləndirildiyini və ilkin üçillik müddətin 2027-ci ilin martında başa çatması öncəsi onun davam etdirilib-etdirilməməsi barədə qərar qəbul olunacağını bildirib.
Beləliklə, hökumət bir tərəfdən artıq NHS-in böyük hissəsində tətbiq olunan sistemdən imtinanın illərlə davam edən rəqəmsallaşma prosesini geri ata biləcəyi arqumenti, digər tərəfdən isə səhiyyə məlumatlarının xarici texnologiya şirkətindən uzunmüddətli asılılığı ilə bağlı siyasi və təhlükəsizlik narahatlıqları arasında seçim etməlidir.
