Türkiyənin Rusiyadan aldığı S-400 hava hücumundan müdafiə sistemlərini üçüncü ölkəyə satdığı iddia olunur.
MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə mediasında hökumətə yaxınlığı ilə tanınan “Hürriyet” yazarı Abdülkadir Selvi yazıb. Selvinin sözlərinə görə, S-400 sistemləri Körfəz ölkələrindən birinə satılıb və satışın bu gün rəsmi şəkildə açıqlanacağı gözlənilir. O, konkret ölkə ilə bağlı “Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri deyən var, Qətəri işarə edən var, ən yaxşısı rəsmi açıqlamanı gözləməkdir” ifadəsini işlədib.
Türkiyənin bəzi media orqanları S-400-lərin BƏƏ və ya Qətərə satıla biləcəyini yazır. “Haberler.com” da Selvinin iddiasına istinadən bildirir ki, satışın hansı Körfəz ölkəsinə edildiyi hələ dəqiqləşməyib və rəsmi məlumat yoxdur. Mənbə iddianın ABŞ-ın CAATSA sanksiyalarının ləğvi və Türkiyənin F-35 proqramına qayıtması ilə əlaqələndirildiyini yazıb.
Bəzi sosial şəbəkə və “Telegram” paylaşımlarında sistemlərin Səudiyyə Ərəbistanına veriləcəyi iddia olunur. Lakin açıq mənbələrdə bu versiyanı təsdiqləyən etibarlı məlumat görünmür. Selvinin yazısında isə Səudiyyə Ərəbistanı deyil, əsas ehtimal kimi BƏƏ və Qətər göstərilir.
Məsələnin əsas diplomatik tərəfi ABŞ-la bağlıdır. “Reuters” yazır ki, Prezident Donald Tramp NATO sammiti çərçivəsində Ankarada Türkiyəyə qarşı CAATSA sanksiyalarını ləğv edəcəyini və Türkiyəyə F-35 satışını nəzərdən keçirəcəyini bildirib. Tramp “sanksiyaları götürəcəyik” deyib, lakin F-35 satışı ilə bağlı hüquqi və Konqres maneələrinin hələ tam aradan qalxmadığı vurğulanıb.
“Reuters”in məlumatına görə, ABŞ qanunvericiliyi Türkiyənin S-400 sistemlərinə sahib olduğu və ya onları istifadə etdiyi müddətdə F-35 proqramına qayıtmasına imkan vermir. Agentlik yazır ki, son həftələrdə müzakirə olunan variantlardan biri Rusiya istehsalı olan sistemlərin üçüncü ölkəyə göndərilməsidir, lakin bu məsələ üzrə yekun razılaşma hələ rəsmən təsdiqlənməyib.
“Türkiye Today” isə Türkiyə mediasına istinadən yazır ki, Ankara S-400-lərin üçüncü ölkəyə satışı üçün Rusiyanın razılığını almağa çalışır. Mənbəyə görə, ilkin müqavilədə son istifadəçi öhdəlikləri olduğundan sistemlərin başqa ölkəyə verilməsi Moskvanın rəsmi iştirakı və razılığı olmadan mümkün deyil. Nəşr bildirir ki, Rusiya tərəfi prinsipial olaraq bu varianta etiraz etmir.
Bundan əvvəl Türkiyə mediasında S-400-lərin BƏƏ-yə, xüsusilə Dubayda yerləşdirilməsi variantının müzakirə edildiyi də yazılmışdı. “Türkiye Today” Oksijen nəşrinə istinadən bildirirdi ki, belə formula Türkiyənin F-35 proqramına qayıdışı üçün əsas maneələrdən birini aradan qaldıra bilər.
Hazırkı mərhələdə əsas fakt budur ki, S-400-lərin üçüncü ölkəyə satılması barədə məlumat rəsmi təsdiqini tapmayıb və Türkiyə, Rusiya, ABŞ, BƏƏ, Qətər və ya Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən açıq rəsmi bəyanat verilməyib. Buna görə də məlumatı “Türkiyə mediasında yayılan iddia” kimi təqdim etmək daha doğrudur.
Əgər iddia təsdiqlənərsə, bu, Türkiyə-ABŞ münasibətlərində illərdir davam edən S-400 böhranında ciddi dönüş nöqtəsi ola bilər. Belə bir addım Ankaraya CAATSA sanksiyalarının ləğvi və F-35 proqramına qayıdış üçün siyasi-hüquqi yol aça bilər. Lakin bunun üçün həm ABŞ Konqresinin mövqeyi, həm də Rusiyanın son istifadəçi razılığı həlledici olaraq qalır.
