Fransanın paytaxtı Parisdə “Athanor” adı ilə tanınan məhkəmə işi çərçivəsində bir qrup şəxsə qarşı ciddi ittihamlar araşdırılır. Yerli media və bəzi mənbələrin məlumatına görə, işdə təhlükəsizlik strukturları ilə əlaqəli şəxslərin də olduğu iddia edilir.
MSNews.az xəbəri “The Guardian”, “Le Monde” və “Courthouse News” nəşrlərinə istinadən verir.
Söhbət, Parisin Puto (Puteaux) qəsəbəsi ətrafında fəaliyyət göstərmiş “Athanor” adlı mason lojası ilə əlaqələndirilən və prokurorluğun versiyasına görə “mafiya tipli” kriminal şəbəkəyə çevrilmiş bir strukturdan gedir. 2026-cı il martın 30-da Parisdə başlayan məhkəmə prosesində 22 nəfər mühakimə olunur; onların arasında keçmiş və ya hazırkı kəşfiyyat əməkdaşları, polis, hərbçilər, mühafizəçilər, iş adamları və loja üzvləri var. Prokurorluq onları qətl, qətlə cəhd, ağır zorakılıq və cinayətkar sövdələşmə kimi ittihamlarla əlaqələndirir.
İşin başlanğıc nöqtəsi 2020-ci ildə Mari-Helen Diniyə qarşı baş tutmayan sui-qəsd cəhdidir. Açıq mənbələrə görə, bu hadisə sonradan daha geniş bir şəbəkənin üzə çıxmasına səbəb olub. “Le Monde”-un ingilisdilli xülasəsində deyilir ki, Dini yanlış olaraq “Mossad agenti” kimi təqdim olunub və onu hədəfə alan şəxslər özlərini guya dövlət tapşırığı yerinə yetirən adamlar kimi görüb. İstintaq irəlilədikcə prokurorluq bu işin təkcə bir sui-qəsd cəhdindən ibarət olmadığını, biznes rəqabəti, şəxsi qisas və qeyri-rəsmi təsir şəbəkələri ilə bağlı daha geniş bir mexanizmin mövcud ola biləcəyini iddia edib.
Açıq resurslarda daha bir mərkəzi epizod avtomobil pilotu Loran Paskualinin öldürülməsi kimi göstərilir. “Courthouse News” və “The Guardian”-ın materiallarında işin məhz, bu qətl və digər planlaşdırılmış hücumlarla birlikdə “Athanor” şəbəkəsinin ən ağır ittiham hissəsini təşkil etdiyi yazılır. Yəni bu proses təkcə mason loja fəaliyyəti ilə bağlı ideoloji və ya təşkilati mübahisə deyil, məhkəmə baxımından konkret zorakılıq cinayətləri kontekstində aparılır.
İttiham tərəfinin ən diqqətçəkən iddiası budur ki, loja daxilindəki əlaqələr bəzi şəxslər üçün məlumat, nüfuz və resurslara çıxış platformasına çevrilib. “The Guardian” yazır ki, təqsirləndirilənlər arasında Fransa xarici kəşfiyyatı DGSE ilə əlaqəli şəxslər də var. “Le Monde” isə işin “barbouzes” — yəni qeyri-rəsmi, yarı-kölgə əməliyyatları aparan adamlar — xarakteri daşıyan bir çevrəyə aid edildiyini vurğulayır. Burada vacib hüquqi nüans odur ki, bunlar prokurorluğun ittihamlarıdır; yekun həqiqət kimi yox, məhkəmədə araşdırılan versiya kimi təqdim olunur.
Mediada adı ən çox keçən şəxslərdən bəziləri Frederik Vaglio, Daniel Buliyü, Jan-Luk Baqur və icraçı zəncirin bir hissəsi kimi təqdim olunan digər təqsirləndirilənlərdir. “Le Monde”-un ingilis versiyasında Vaglio “keçmiş jurnalist və təhlükəsizlik məsləhətçisi”, Buliyü isə keçmiş kəşfiyyatçı kimi təsvir olunur; həmin materialda iddia edilir ki, bu çevrə müxtəlif adamları saxta “dövlət tapşırığı” təəssüratı ilə manipulyasiya edib. “Courthouse News” da eyni məğzli xülasə verir, amma yenə də bunların sübut olunmalı ittihamlar olduğunu qeyd etmək vacibdir.
Açıq mənbələrdə bir başqa vacib detal da “Athanor” lojasının artıq mövcud olmadığı və iş üzə çıxdıqdan sonra onun bağlı olduğu mason obediyensiyasının məsafə saxlamasıdır. Vikipediya xülasəsində və köhnə fransız mətbuat istinadlarında loja ilə bağlı strukturun ləğv edildiyi qeyd olunur. Bu hissə birbaşa məhkəmə ittihamından çox təşkilati reaksiya fonunu göstərir. Yenə də belə məlumatlarda əsas dayaq etibarlı media materialları olmalıdır.
Eyni mövzuda Türkiyə ilə bağlı paralellər çəkilsə də, həmin hadisələrin bir-biri ilə birbaşa əlaqəsi barədə rəsmi təsdiq yoxdur.
Qeyd edək ki, 2025-ci ilin oktyabrında Türkiyə Azad və Qəbul Edilmiş Masonlar Böyük Lojasının (Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası) Böyük Ustadı Remzi Sanver “Can Holding işi” ilə bağlı həbs edilmişdi.
Açıq mənbələrə görə, istintaq əvvəlcə “Can Holding” və onunla əlaqəli şirkətlər üzərindən aparılan maliyyə əməliyyatları, saxta faktura şəbəkəsi, vergi yayınması, çirkli pulların yuyulması və təşkilatlanmış cinayət iddiaları ətrafında başlayıb.
2025-ci ilin oktyabrında keçmiş Bilgi Universiteti rektoru Remzi Sanver də daxil olmaqla bir sıra şəxslər saxlanılıb və daha sonra onların bir hissəsi barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Bu iş özündə külli miqdarda maliyyə maxinasiyası – təxminən 88 milyard TL (3.3 milyard AZN) – əməliyyatlarını əks etdirir.
