Çinin xarici işlər naziri Van İ İran ətrafında baş verən müharibə, Yaxın Şərqdə artan gərginlik və Tayvan məsələsi ilə bağlı geniş bəyanatla çıxış edib. Çin diplomatiyasının rəhbəri çıxışında həm regiondakı silahlı qarşıdurmalara, həm də qlobal geosiyasi proseslərə dair Pekinin mövqeyini açıqlayıb.
Yaxın Şərqdə müharibəyə qarşı çağırış
Van İ çıxışında Yaxın Şərqdəki müharibənin region üçün ağır nəticələr doğura biləcəyini vurğulayıb. O bildirib ki, tarix dəfələrlə göstərib ki, güc tətbiqi problemləri həll etmir və silahlı qarşıdurmalar yalnız yeni böhranların yaranmasına səbəb olur.
Nazir qədim Çin hikmətinə istinad edərək silahların təhlükəli vasitə olduğunu və onların düşünülmədən istifadə edilməməli olduğunu qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə baş verən müharibə heç kimə fayda gətirməyəcək və vəziyyətin daha da gərginləşməsinin qarşısını almaq üçün hərbi əməliyyatlar dərhal dayandırılmalıdır.
Van İ əlavə edib ki, regionun tarixi göstərir ki, silahlı münaqişələr nifrəti artırır və yeni böhranlar yaradır. Buna görə də tərəflər mümkün qədər tez danışıqlar masasına qayıtmalı və fikir ayrılıqlarını dialoq yolu ilə həll etməlidirlər.
İran və Körfəz regionunun suverenliyi
Çin diplomatiyasının rəhbəri çıxışında İran və Fars körfəzi regionunda yerləşən dövlətlərin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, beynəlxalq münasibətlərdə “cəngəllik qanunlarının” hökm sürməsinə yol verilməməlidir və gücdən özbaşına istifadə etmək güclü olmaq anlamına gəlmir. Van İ bildirib ki, mülki şəxslər silahlı münaqişələrin qurbanına çevrilməməlidir və böyük dövlətlər vəziyyətin sabitləşməsi üçün konstruktiv rol oynamalıdır.
Regionun taleyi region ölkələrinin əlində olmalıdır
Nazir qeyd edib ki, Yaxın Şərqin gələcəyini region xalqları müəyyən etməlidir. Onun sözlərinə görə, xarici müdaxilələr, xüsusilə “rəngli inqilablar” və rejim dəyişiklikləri cəhdləri regionda sabitlik yaratmayacaq.
Van İ vurğulayıb ki, Çin diplomatiyası sülhü ən yüksək dəyər hesab edir və Pekin bütün tərəfləri bərabər dialoq yolu ilə ümumi təhlükəsizliyə nail olmağa çağırır.
Tayvan məsələsi Pekin üçün “qırmızı xəttdir”
Çinin xarici işlər naziri çıxışında Tayvan məsələsinə də toxunaraq Pekinin mövqeyini sərt şəkildə ifadə edib. Van İ bildirib ki, Tayvan tarix boyu Çinin ayrılmaz hissəsi olub və heç vaxt müstəqil dövlət olmayıb. Onun sözlərinə görə, Tayvanın Çinə qaytarılması İkinci Dünya Müharibəsinin nəticəsində baş verib və bu məsələ artıq tarixi fakt kimi qəbul edilməlidir.
Nazir vurğulayıb ki, “iki Çin” və ya “bir Çin – bir Tayvan” modelinin yaradılması cəhdləri uğursuz olacaq və Pekin heç bir qüvvənin Tayvanı Çindən ayırmasına imkan verməyəcək.
Van İ qeyd edib ki, Tayvan məsələsi Çinin əsas milli maraqlarının mərkəzində dayanır və Pekin üçün keçilməsi mümkün olmayan “qırmızı xəttdir”. Onun sözlərinə görə, Tayvanın tam şəkildə Çinlə birləşməsi dayandırılması mümkün olmayan tarixi prosesdir və bu prosesi dəstəkləyənlər “tarixin doğru tərəfində” olacaq.
Qlobal siyasət və böyük dövlətlərin rolu
Van İ çıxışında beynəlxalq münasibətlər sisteminə də toxunaraq bildirib ki, dünya yalnız bir neçə böyük dövlət tərəfindən idarə olunmamalıdır. Nazir qeyd edib ki, tarix boyu böyük güclər arasında rəqabət və blok qarşıdurmaları bəşəriyyətə böyük fəlakətlər gətirib. Onun sözlərinə görə, Çin gücləndikcə hegemonluq siyasəti yürütməyəcək və ekspansiya yolu seçməyəcək.
“Bəşəriyyətin əsl düşmənləri müharibə və yoxsulluqdur”
Çinin xarici işlər naziri çıxışının sonunda dünya ölkələrini əməkdaşlığa çağırıb. Van İ bildirib ki, bəşəriyyətin əsas problemləri bir-birinə qarşı mübarizə deyil, müharibə, yoxsulluq, aclıq və ədalətsizlik kimi qlobal çağırışlardır. Nazir vurğulayıb ki, bu problemləri təkbaşına həll etmək mümkün deyil və dünya ölkələri birlikdə hərəkət etməlidir.
O çıxışını qədim Çin məsəlinə istinadla yekunlaşdırıb:
“Əgər mərhəmət və ədalət tətbiq edilmirsə, gücün mövqeyi dəyişir”.
Van İ əlavə edib ki, bəşəriyyətin gələcəyi parlaq ola bilər, lakin bu gələcək yalnız ölkələrin əməkdaşlığı və birlikdə fəaliyyəti nəticəsində mümkün olacaq.
