Sudanın qərbində baş verən kütləvi qətliam, etnik təmizləmə və humanitar böhran beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini çəkir.
Əl-Faşerdə soyqırım: Peyklər kütləvi qətliamın izlərini göstərdi
Sudanın qərbində yerləşən Əl-Faşer şəhərində baş verən qanlı hadisələr beynəlxalq ictimaiyyəti sarsıdıb. Şəhərin qızmar qumları artıq minlərlə insanın qanına boyanıb – 2 mindən çox dinc sakin “Sürətli Dəstək Qüvvələri” (RSF) tərəfindən həyata keçirilən kütləvi qırğınlarda həlak olub.
Hadisələrin miqyası o qədər böyükdür ki, peyk şəkillərində belə kütləvi məzarlıqlar və qan izləri görünür. Bu barədə Yel Universitetinin Humanitar Tədqiqat Laboratoriyası (HRL) məlumat yayıb. Mütəxəssislərin analizlərinə görə, təsvirlərdə “insan bədənlərinin ölçüsünə uyğun obyektlər” və “torpaqda qırmızı rəngli dəyişikliklər” müşahidə olunur ki, bu da ya qan ləkələrinə, ya da yerdəyişmiş torpağa işarə edir.
Etnik təmizləmə və sistematik zorakılıq
Laboratoriyanın hesabatında bildirilir ki, Əl-Faşer şəhərində etnik əsaslı təmizləmə siyasəti həyata keçirilir. RSF qüvvələrinin yerli, əsasən qara afrikalı icmalara qarşı “ev-ev təmizləmə əməliyyatları”, qısamüddətli edamlar və məcburi köçürmələr həyata keçirdiyi qeyd olunur.
Şahid ifadələrinə əsasən, qadınlar, uşaqlar və yaşlılar bu zorakılığın əsas qurbanlarıdır. Sosial şəbəkələrdə yayılan kadrlarda uşaq əsgərlərin silahsız kişiləri güllələməsi, eləcə də RSF döyüşçülərinin azadlığa buraxdıqları insanları dərhal sonra edam etməsi kimi hallar əksini tapıb.
BMT və beynəlxalq reaksiyalar
BMT-nin İnsan Haqları üzrə Ali Komissarı Volker Türk xəbərdarlıq edib ki, Əl-Faşerdə etnik motivli zorakılıq və kütləvi qətllərin miqyası hər gün daha da artır.
BMT-nin hesabatlarında RSF qüvvələrinin qadınlara qarşı sistematik təcavüz, işgəncə və edam hallarına yol verdiyi vurğulanır.
Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Yvette Cooper isə açıqlamasında deyib:
“Əl-Faşerdə müşahidə olunan zorakılıq, işgəncə və cinsi istismar hallarının miqyası dərin narahatlıq doğurur. Bu, mülki əhaliyə qarşı açıq şəkildə yönəlmiş bir kampaniyadır.”
Humanitar böhran və beynəlxalq laqeydlik
Əl-Faşer şəhəri uzun müddət ərzində ordu qüvvələrinin nəzarətində qalan Darfur regionunun sonuncu istehkamı idi. Təxminən 250 min insan burada sığınacaq tapmış, aclıq və bombardman şəraitində yaşamağa məcbur olmuşdu.
Şəhərin RSF tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra isə on minlərlə insan qərb istiqamətində – Tavilə və ətraf kəndlərə doğru qaçmağa çalışıb, lakin döyüşçülər onların yollarını kəsərək “heç bir təhlükəsizlik zonası qalmamış” vəziyyət yaradıb.
Refugees International təşkilatının prezidenti Ceremi Konindayk bildirib ki, RSF məqsədli şəkildə mülki əhalini insani yardımın çatmadığı ərazilərə sıxışdırır, qaçış istiqamətlərini isə bağlayır.
Sudanın dağılan dövləti və xarici təsirlər
Sudanda 2023-cü ilin aprelindən bəri davam edən vətəndaş müharibəsi ölkəni tam fəlakətə sürükləyib. General Əbdül Fəttah əl-Burhan ilə onun keçmiş müavini, RSF lideri Məhəmməd Həmdan Daqalo (Hemedti) arasında başlayan hakimiyyət mübarizəsi nəticəsində 150 mindən çox insan öldürülüb, 14 milyon nəfər isə evsiz qalıb.
Bəzi məlumatlara görə, RSF qüvvələri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri tərəfindən silah və muzdlularla dəstəklənir. Digər tərəfdən, Sudan ordusuna Misir, Rusiya və İran tərəfindən yardım göstərildiyi bildirilir.
BƏƏ isə bu iddiaları təkzib edir və özünü “sülh təşəbbüslərinin iştirakçısı” kimi təqdim edir.
Nəticə: Dünyanın görmək istəmədiyi soyqırım
Ekspertlər hesab edirlər ki, Əl-Faşerdə baş verənlər Darfurda 20 il əvvəlki soyqırımın davamıdır. ABŞ-ın keçmiş Milli Təhlükəsizlik Şurasının Afrika üzrə direktoru Kameron Hadson yazır:
“Biz bu səhnəni artıq görmüşük — 2023-də Əl-Cinəynədə eyni ssenari yaşanmışdı. İndi də Əl-Faşerdə eyni soyqırım təkrarlanır. Lakin dünya yenə də susur.”
Sudandakı müharibə artıq dünyanın ən böyük humanitar fəlakəti kimi qiymətləndirilir. Əl-Faşer isə bu fəlakətin simvoluna çevrilib — qan, aclıq və səssizlik içində boğulan bir şəhər kimi.
MS-News.az
