ABŞ Prezidenti Donald Trampın Çinə dövlət səfəri çərçivəsində Pekində Çin Sədri Si Cinpinlə danışıqları keçirilib. Görüşdə ABŞ-Çin iqtisadi münasibətləri, ticarət, texnologiya, Tayvan məsələsi və İran müharibəsi fonunda enerji təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzuları sırasında olub. Reuters-in məlumatına görə, bu, ABŞ prezidentinin 2017-ci ildən bəri Çinə ilk səfəridir.
Ağ Evin açıqlamasına əsasən, Tramp və Si Cinpin İranın nüvə silahına malik olmamalı olduğu barədə razılığa gəliblər. Tərəflər həmçinin Hörmüz boğazının enerji daşıyıcılarının sərbəst keçidi üçün açıq qalmasının vacibliyini vurğulayıblar. Ağ Evin məlumatında bildirilir ki, Si Cinpin Çinin boğazın militarizasiyasına və keçid üçün hər hansı rüsum tətbiqinə qarşı olduğunu açıq şəkildə ifadə edib.
Açıqlamada qeyd olunur ki, Çin lideri gələcəkdə ölkəsinin Hörmüz boğazından asılılığını azaltmaq üçün ABŞ-dan daha çox neft almaqda maraqlı olduğunu bildirib. Bu mövqe İran müharibəsi və Fars körfəzində ticarət gəmilərinə qarşı insidentlərin artdığı bir vaxtda xüsusi əhəmiyyət daşıyır. ABŞ tərəfi sammitdən xüsusilə enerji, kənd təsərrüfatı məhsulları və təyyarə satışları üzrə iqtisadi nəticələr gözləyir.
Si Cinpin çıxışında ABŞ və Çinin rəqib deyil, tərəfdaş olmalı olduğunu vurğulayıb. Çin mediasına görə, o bildirib ki, iki ölkənin ortaq maraqları fikir ayrılıqlarından daha çoxdur, bir tərəfin uğuru digəri üçün fürsət ola bilər və sabit Çin-ABŞ münasibətləri bütün dünya üçün faydalıdır. Si həmçinin “Çin və ABŞ əməkdaşlıqdan qazanır, qarşıdurmadan isə itirir” fikrini səsləndirib.
Çin lideri iki ölkə münasibətlərinin taleyüklü əhəmiyyət daşıdığını bildirərək, böyük dövlətlər arasında qarşıdurma riskini ifadə edən “Fukidid tələsi”ndən yayınmağın vacibliyinə işarə edib. Onun sözlərinə görə, Çin xalqının böyük dirçəlişi və Trampın “Amerikanı yenidən möhtəşəm etmək” hədəfi yanaşı gedə bilər və tərəflər bir-birinin uğur qazanmasına kömək etməlidir.
Donald Tramp isə Si Cinpini “böyük lider” adlandırıb və Çinlə ABŞ arasında münasibətlərin əvvəlkindən daha yaxşı olacağına inandığını bildirib. Tramp Pekində keçirilən dövlət ziyafəti zamanı Si Cinpini sentyabrın 24-də Ağ Evə cavab səfərinə dəvət edib.
Görüşün diplomatik tonu müsbət olsa da, tərəflər arasında ciddi fikir ayrılıqları qalır. Çin tərəfi bağlı qapılar arxasında Tayvan məsələsinin düzgün idarə olunmamasının iki ölkəni təhlükəli qarşıdurmaya apara biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. ABŞ-ın görüş üzrə açıqlamasında isə Tayvan məsələsinə toxunulmayıb, əsas diqqət İran, Hörmüz boğazı və iqtisadi əməkdaşlıq üzərində cəmlənib.
