ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla qarşıdurma barədə yeni sərt açıqlamalar verərək Hörmüz boğazını “hazırda Amerika ərazisi” adlandırıb və Vaşinqtonun region üzərində “tam nəzarətə” malik olduğunu iddia edib.
MSNews.az xəbər verir ki, Tramp bu fikirlərin bir hissəsini avqustun 21-də Cənubi Karolinanın Mayrtl Biç şəhərində respublikaçı senator namizədinə dəstək mitinqində, digər hissəsini isə səfərdən əvvəl jurnalistlərlə söhbətində səsləndirib. Çıxışın tam stenoqramını “Roll Call” yayıb.
Tramp mitinqdə İranın nüvə silahına sahib olmayacağını deyərək əlavə edib:
“Onlar razılaşma əldə etməyi çox istəyirlər… Mən hazırda Hörmüz boğazına Amerika ərazisi kimi baxıram. Bu, Amerika ərazisidir”.
Bununla belə, Hörmüz boğazı ABŞ ərazisi deyil. Boğaz İranla Oman arasında yerləşir. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının hazırkı prosedurlarında şimal marşrutu üzrə hərəkətin İran, cənub marşrutu üzrə isə Oman hakimiyyəti ilə koordinasiya edildiyi göstərilir. Buna görə Trampın “Amerika ərazisi” ifadəsi hüquqi statusu deyil, ABŞ-ın hərbi nəzarəti barədə siyasi iddianı əks etdirir.
Tramp bundan əvvəl də ABŞ-ın Hörmüz üzərində “tam nəzarət” qurduğunu bildirmişdi. Avqustun 12-də o, ABŞ-ın boğaza tam nəzarət etdiyini və “onu saxlayacağını” yazmışdı. İran isə bu iddianı rədd edir. “Reuters” məlumatına görə, Tehran da boğaz üzərində nəzarətin özündə olduğunu bildirir.
Jurnalistlərlə söhbətində Tramp Vaşinqtonun Hörmüzlə əlaqəli “bütün regiona”, hətta quru ərazilərinə qədər nəzarət etdiyini iddia edib. İranla iqtisadi müharibəyə keçidin ABŞ-ın hərbi imkanlarını məhdudlaşdırıb-məhdudlaşdırmadığı barədə suala isə:
“Xeyr, heç də yox”,— deyə cavab verib.
O, Tehranın razılaşma istədiyini, lakin “düzgün razılaşmaya” hələ hazır olmadığını bildirib. ABŞ administrasiyası eyni zamanda İrana qarşı yeni və daha sərt iqtisadi sanksiyalar hazırlayır. “Reuters” avqustun 20-də ABŞ maliyyə naziri Skott Bessentin bunu “tarixdə ən sərt sanksiyalar” kimi xarakterizə etdiyini yazıb.
Tramp mitinqin daha sonrakı hissəsində İranın yenidən bombalanması barədə də danışıb. Onun sözləri istifadəçinin təqdim etdiyi variantdan bir qədər fərqli olub:
“Cümə axşamıdır, kifayət qədər vaxtımız var. Daha nə etməliyəm? Geri qayıdıb İranı bir az da bombalayım?”
ABŞ Prezidenti İranın nüvə proqramına toxunarkən əvvəlki B-2 əməliyyatlarını da xatırladaraq onların Tehranın nüvə silahı əldə etmək imkanlarına ağır zərbə vurduğunu bildirib. Söhbət 21-22 iyun 2025-ci ildə keçirilən “Gecəyarısı çəkici” əməliyyatından gedir. ABŞ Müdafiə Nazirliyinə görə, yeddi B-2 bombardmançısı Fordo və Natanz obyektlərinə 14 ədəd GBU-57 bunkerdağıdıcı bomba atmış, İsfahan isə “Tomahawk” raketləri ilə vurulmuşdu. İlkin hərbi qiymətləndirmədə üç obyektə “son dərəcə ciddi ziyan” dəydiyi açıqlanmışdı.
Lakin 2025-ci ildə yayılan ilkin ABŞ kəşfiyyat qiymətləndirməsi proqramın tam məhv edilmədiyini göstərmişdi. Hazırda isə “Reuters” İranın nüvə imkanlarının azaldılması istiqamətində ABŞ-ın nəticələrinin məhdud qaldığını qeyd edir.
Tramp İran rəhbərliyi ilə danışıqlardan danışarkən isə ironik şəkildə deyib:
“İranda kiminlə danışacağımı bilmirəm. Bu, ən böyük problemlərimdən biridir. Dünyada heç kimin prezident olmaq istəmədiyi yeganə ölkədir”.
Tramp daxili siyasətə də geniş yer ayırıb. O, respublikaçıların noyabr aralıq seçkilərində məğlub olacağı halda demokratların yenidən onun impiçmentinə çalışacağını iddia edib:
“Məni impiçment edəcəklər. Özləri də niyə etdiklərini bilmirlər”.
Çıxışın stenoqramından görünür ki, Tramp bu sözləri seçiciləri aralıq seçkilərində Respublikaçı namizədlərə səs verməyə çağırarkən səsləndirib.
ABŞ Prezidenti həmçinin siyasi fəaliyyəti çərçivəsində təxminən 850 milyon dollar toplandığını və bu vəsaitin böyük hissəsini dəstəklədiyi Respublikaçı namizədlərə yönəldəcəyini bildirib. Bu məbləği “Associated Press” də Trampın siyasi “maliyyə ehtiyatı” kimi təqdim edib.
Tramp Demokratları kommunizmə meyllənməkdə ittiham edərək çıxışında:
“Heç xoşbəxt kommunist görmüsünüz? Kommunistin güldüyünü görmüsünüz? Mən görməmişəm… Biz xoşbəxt olmaq istəyirik”,— deyə bildirib.
Prezident eyni zamanda 2024-cü il seçkilərində ABŞ üzrə “dairələrin 87 faizində” qalib gəldiyini və bunu əvvəllər heç kimin bacarmadığını söyləyib.
