Əfqanıstan Taliban hakimiyyəti altında qız uşaqları və qadınların orta və ali təhsilə girişini tamamilə qadağan edən dünyadakı tək ölkə vəziyyətinə düşüb.
Talibanın yeni qərarı ilə təhsil sistemi rəsmi olaraq qız uşaqları və qadınlar üçün bağlanıb və əvvəlki mərhələlərdə mərhələli şəkildə məhdudlaşdırılan təhsil hüququnun tam qadağan edilməsi dövlət siyasəti olaraq rəsmiləşdirilib. Bu addım ölkədə təhsil sisteminin təxminən yarısının tamamilə fəaliyyətini dayandırması deməkdir və qızlar üçün altıncı sinifdən sonra məktəbə getmək icazəsi yoxdur.
UNESCO-nun məlumatına görə, Talibanın 2021-ci ildə hakimiyyətə gəlməsindən sonra təxminən 1.4 milyon qız təhsil hüququndan məhrum edilib, bu rəqəm 2023-cü ilin aprelindəki sayla müqayisədə daha da artaraq 2.5 milyona yaxın və ya ölkədə məktəb yaşlı qızların təxminən 80 %-ni təşkil edir. Bu vəziyyət Əfqanıstanı qızların və qadınların orta və ali təhsildən sistemli şəkildə məhrum edildiyi yeganə ölkə halına gətirib və ədalətli təhsil imkanlarından illərlə irəliləmiş bir nəsli əldən çıxara bilər.
UNESCO bu qadağanın “iki onillik irəliləyişin demək olar ki, tamamilə yox edilməsi” olduğunu vurğulayaraq beynəlxalq ictimaiyyəti qız və qadınların məktəbə qayıtması üçün tam səfərbər olmağa çağırıb.
UNICEF də Əfqanıstanda qızların təhsil hüququnun məhdudlaşdırılmasının kəskin sosial və iqtisadi təsirləri olacağı barədə xəbərdarlıq edib, əgər bu qadağa davam edərsə, 2030-cu ilə qədər 4 milyonadək qız orta təhsildən məhrum ola bilər. UNICEF bunun yalnız fərdi deyil, bütövlükdə cəmiyyətin rifahına və ölkənin gələcəyinə ciddi zərbə vuracağını bildirib.
Bu qadağalar həm də qadınların sosial həyatdan və əmək bazarından kənarlaşdırılması ilə nəticələnir; bəzi bölgələrdə Taliban dini məktəbləri (mədrəsə) genişləndirərək qızlar üçün alternativ kimi dini təhsili təşviq edir, lakin bu da çox dar tədris proqramına malikdir və əsas təhsil imkanlarını əvəz etmir.
