Britaniyanın “New Statesman” jurnalı aprelin 8-də filosof Con Qreyin “Amerika imperiyasının sonu” (“The end of the American empire”) başlıqlı məqaləsini dərc edib. Altbaşlıqda müəllif açıq şəkildə yazır ki, Donald Trampın İran müharibəsi ABŞ nüfuzunun yenilənməsini deyil, “ABŞ avtoritetinin dağılmasını” xəbər verir.
Məqalə xəbər yox, açıq siyasi-analitik şərhdir. Qreyin əsas tezisi budur ki, Vaşinqtonun İrana qarşı kampaniyası ABŞ gücünü nümayiş etdirmək əvəzinə onun strateji məhdudiyyətlərini üzə çıxardı. Bu xətt Tramp administrasiyasının son günlərdə sərt ultimatumdan qəfil iki həftəlik atəşkəsə keçməsi ilə də üst-üstə düşür.
Məqalənin arqumentini gücləndirən əsas fon Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış qeyri-müəyyənlikdir. İran tərəfi boğazla bağlı bütün tənzimləmələrin hələlik müvəqqəti olduğunu deyir və keçid rejiminin gələcək hüquqi çərçivəsinin müharibədən sonra dəyişə biləcəyini vurğulayır. Başqa sözlə, atəşkəs elan olunsa da, ABŞ-ın əsas strateji məqsədlərindən biri olan sabit və açıq dəniz marşrutunun tam bərpası hələ təmin olunmayıb.
Bu arada qlobal reaksiyalar da Qreyin “zəifləmə siqnalı” arqumentinə əlavə material verir. Atəşkəs xəbəri neft qiymətlərini kəskin aşağı salıb, lakin bazarlar onun davamlı olub-olmayacağına hələ də şübhə ilə yanaşır. Paralel olaraq Çin münaqişə fonunda özünü diplomatik vasitəçi və “məsuliyyətli güc” kimi göstərməyə çalışır; Bu da Pekinin qlobal liderlik imici qurmaq cəhdi kimi izah edilir. Yəni müharibə yalnız Vaşinqton-Tehran xəttini yox, böyük güclər arasındakı nüfuz yarışını da yenidən formalaşdırır.
Beləliklə, “New Statesman”-dəki məqalənin əsas nəticəsi budur: əgər ABŞ İranla qarşıdurmadan sonra əvvəlkindən daha sabit, daha nüfuzlu və daha çox nəzarət sahibi vəziyyətdə görünmürsə, onda bu kampaniya hərbi uğur kimi təqdim olunsa belə, siyasi baxımdan zəifləmə əlaməti kimi oxuna bilər. Bunun nə dərəcədə doğru olduğu isə artıq yalnız meydandakı nəticələrlə yox, İslamabad danışıqlarının nəticəsi, Hörmüzdə real naviqasiya rejimi və ABŞ-ın regionda bundan sonra necə davranacağı ilə müəyyənləşəcək.
