Dünyada böyük populyarlıq qazanan “Labubu” oyuncaqları məcburi əmək iddiaları ilə gündəmə gəlib. Uyğur hüquqlarını müdafiə edən “Campaign for Uyghurs” təşkilatının məlumatına görə, Çinin “Pop Mart” şirkətinə məxsus bəzi “Labubu” oyuncaqlarının geyim hissələrində Sincan Uyğur Muxtar Bölgəsindən — uyğur fəallarının Şərqi Türküstan adlandırdığı bölgədən — gətirilmiş pambıqdan istifadə olunduğuna dair sübutlar var. Təşkilat bu məlumatları ABŞ Gömrük və Sərhəd Mühafizəsinə təqdim etdiyini bildirib.
Məlumata görə, araşdırma çərçivəsində laborator testlər aparılıb və “Labubu” oyuncaqlarının pambıq tərkibli hissələrinin mənşəyi izotop analizi ilə yoxlanılıb. “Freedom United”-in “The New York Times” araşdırmasına istinadən yaydığı məlumata əsasən, test edilən 20 “Labubu” oyuncağından 16-da Sincan mənşəli pambıq aşkarlanıb. Oyuncaqların “Amazon”, “eBay”, “Shein”, “AliExpress” və birbaşa “Pop Mart” daxil olmaqla müxtəlif satış kanallarından alındığı bildirilir.
Sincan bölgəsi uzun illərdir beynəlxalq insan haqları təşkilatlarının diqqət mərkəzindədir. ABŞ Kənd Təsərrüfatı Departamentinin məlumatına görə, Çində istehsal olunan pambığın təxminən 90 faizi Sincanın payına düşür. ABŞ-da 2021-ci ildə qəbul edilən “Uyghur Forced Labor Prevention Act” qanunu isə Sincanda tam və ya qismən istehsal olunan malların məcburi əmək riski daşıdığı prezumpsiyasını tətbiq edir və belə məhsulların ABŞ-a idxalını qadağan edir, əgər şirkətlər bunun əksini sübut edə bilmirsə.
BMT ekspertləri də Sincan və digər bölgələrdə etnik azlıqlara qarşı dövlət məcburiyyəti altında əmək proqramları ilə bağlı narahatlıqlarını dəfələrlə ifadə ediblər. 2026-cı ilin yanvarında BMT ekspertləri Çində uyğurlar, tibetlilər və digər azlıqlarla bağlı “davamlı məcburi əmək nümunəsi” iddialarının olduğunu bildiriblər. Çin isə bu iddiaları “tamamilə uydurma və əsassız” adlandıraraq rədd edib.
Qalmaqaldan sonra “Pop Mart”-ın ABŞ bazarı üçün alternativ materiallardan istifadə etməyi nəzərdən keçirdiyi bildirilir. “Jing Daily”-nin məlumatına görə, şirkət təchizat zəncirini araşdıracağını və ABŞ bazarı üçün başqa materiallara keçmək niyyətində olduğunu açıqlayıb. Bununla belə, hüquq müdafiəçiləri “Pop Mart”-dan tam şəffaflıq və Sincan pambığından azad təchizat zəncirini sübut edən sənədlər tələb edirlər.
“Campaign for Uyghurs” təşkilatının təsisçisi Ruşan Abbas “Pop Mart” məhsullarının ABŞ-a idxalının dayandırılması üçün ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinə və Məcburi Əməyin İcrası üzrə İşçi Qrupuna müraciət edib. Təşkilat “Pop Mart”-ın UFLPA siyahısına əlavə edilməsini, pərakəndə satış platformalarının və istehlakçıların isə şirkətin məhsullarını almağı dayandırmasını istəyir.
“Labubu” oyuncaqları son illərdə qlobal trendə çevrilib və Pop Mart-ın beynəlxalq satışlarında mühüm rol oynayıb. Lakin yeni iddialar populyar kolleksiya məhsullarının arxasında duran təchizat zəncirinin insan haqları baxımından daha ciddi şəkildə yoxlanılmalı olduğunu göstərir.
