Rusiyada Vladimir Putinin hakimiyyət sistemində formalaşmış əsas qruplaşmaların təsir və resurslar uğrunda rəqabəti güclənir.
MSNews.az xəbər verir ki, müstəqil araşdırma nəşri “Vajnıye istorii” və Almaniyanın “CORRECTIV” araşdırma mərkəzi Rusiya hakimiyyəti daxilindəki əsas klanlar, onların liderləri və nəzarət etdikləri resurslar barədə geniş araşdırma dərc edib.
Araşdırmada bildirilir ki, Ukraynaya qarşı uzanan müharibə, iqtisadi problemlər və Putinin gələcək siyasi taleyi ətrafında qeyri-müəyyənlik Rusiya elitası daxilində gərginliyi artırıb. Nəşrin qiymətləndirməsinə görə, müxtəlif qruplar artıq maliyyə axınları, güc strukturları, dövlət aktivləri və siyasi təsir üzərində mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışırlar.
“Vajnıye istorii” yazır ki, Putin uzun illər bu qruplar arasında əsas arbitr rolunu oynayıb və klanların maraqlarını balanslaşdıraraq sistemin dağılmasının qarşısını alıb. Lakin müharibə təzyiqi artdıqca və sistem daxilində qeyri-müəyyənlik böyüdükcə, bu balansın zəifləməyə başladığı iddia olunur.
Araşdırmada əsas qruplar arasında Putinin keçmiş mühafizəçiləri, xüsusi xidmət orqanlarından çıxan şəxslər, Sankt-Peterburqdan olan köhnə dostları və keçmiş iş yoldaşları, həmçinin enerji və müdafiə-sənaye kompleksi ilə bağlı fiqurlar göstərilir.
Xüsusi diqqət “Putinin mühafizəçiləri” adlandırılan qrupa yönəldilir. Araşdırmaya görə, keçmiş mühafizəçilər son illərdə yalnız təhlükəsizlik sistemində deyil, regional idarəçilikdə, dövlət strukturlarında və iqtisadi təsir sahələrində də ciddi mövqelər əldə ediblər. Bu sırada Rosqvardiyanın rəhbəri Viktor Zolotov, Dövlət Şurasında və müdafiə-sənaye sahəsində təsirli postlara gətirilmiş Aleksey Dyumin, eləcə də Federal Mühafizə Xidməti — FSO ilə bağlı fiqurların adı çəkilir.
“OCCRP”nin əvvəlki araşdırmalarında da Putinin keçmiş mühafizəçilərinin Rusiya siyasi sistemində böyük güc və sərvət qazandığı bildirilmişdi. Həmin araşdırmalarda bu yüksəlişin əsas səbəbi kimi şəxsi sədaqət və prezidentə birbaşa yaxınlıq göstərilirdi.
Polşanın Şərq Araşdırmaları Mərkəzi — “OSW” isə Rusiya hakimiyyət sistemində klanların təsirini formal və qeyri-formal resurslarla izah edir. Mərkəzin təhlilinə görə, bu qrupların real çəkisi yalnız dövlət vəzifələri ilə deyil, həm də strateji iqtisadi aktivlərə nəzarət, administrativ resurslardan istifadə və Putinə birbaşa çıxış imkanları ilə ölçülür.
Bununla yanaşı, OSW vurğulayır ki, Putin klanlardan heç birinin həddindən artıq güclənməsinə imkan verməməyə çalışır. Təhlilə görə, Kremlin əsas məqsədi sistemin sabitliyini, Putinin şəxsi təhlükəsizliyini və onun hakimiyyət modelinin davamlılığını qorumaqdır.
“Vajnıye istorii”nin araşdırmasında Yuri Kovalçuk ətrafındakı qrup, Sergey Kiriyenko ilə bağlı siyasi-administrativ şəbəkə, Sergey Çemezovun rəhbərlik etdiyi müdafiə-sənaye xətti, Nikolay Tokarev və İqor Seçin kimi enerji sektorunun əsas fiqurları da ayrıca təsvir olunur. Nəşr bu qrupların hər birinin müharibə dövründə dövlət sifarişləri, aktivlərin yenidən bölüşdürülməsi və təhlükəsizlik strukturları üzərindən təsirini artırmağa çalışdığını bildirir.
“RFE/RL”ə müsahibəsində “Vajnıye istorii”nin rəhbəri Roman Anin daha əvvəl bildirmişdi ki, Putindən sonrakı dövr Rusiya elitası üçün yalnız siyasi hakimiyyət deyil, həm də aktivlərin, azadlığın və şəxsi təhlükəsizliyin qorunması məsələsinə çevrilə bilər. Onun fikrincə, sanksiyalar və müharibə səbəbindən Rusiya elitasının böyük hissəsi ölkə daxilində “eyni qayıqda” qalıb və bu, gələcək rəqabəti daha sərt edə bilər.
Bununla belə, Putindən sonrakı hakimiyyət mübarizəsinin artıq açıq mərhələyə keçdiyini demək üçün rəsmi və tam təsdiqlənmiş əsas yoxdur. Mövcud məlumatlar daha çox qapalı hakimiyyət sistemi daxilində artan rəqabət, təsir bölgüsü və mümkün varislik ssenariləri barədə araşdırma və ekspert qiymətləndirmələrinə əsaslanır.
Analitiklər hesab edirlər ki, Rusiyada hakimiyyətin şəxsi sədaqət, təhlükəsizlik strukturları və iqtisadi aktivlər üzərində qurulması gələcəkdə sistem daxilində ciddi silkələnmələrə səbəb ola bilər. Ukraynada müharibənin uzanması, iqtisadi təzyiqlər və beynəlxalq sanksiyalar fonunda Kreml daxilində resurslar uğrunda rəqabətin daha da kəskinləşməsi ehtimalı istisna edilmir.
