İsveçin Kiruna şəhəri altında yerləşən böyük dəmir mədəninin genişlənməsi səbəbindən köhnə şəhər hissəsinin hissə-hissə köçürülməsi prosesinə start verilib. Mədən genişləndikcə yeraltı tünellər şəhərin ağırlığını daşıya bilməyəcək səviyyəyə yaxınlaşdığı üçün bunun qarşısını almaq məqsədilə şəhərin binaları bir‑bir yeni məskunlaşma zonasında yenidən tikilir.
Beynəlxalq maliyyə mediasının məlumatına görə, Kiruna qütb dairəsinin 145 km şimalında yerləşir və tarixən dövlət nəzarətində olan LKAB şirkətinin mədən fəaliyyətləri üçün yaradılıb. Bu böyük dəmir mədəninin üzə çıxması şəhərin özünün təhlükəsizliyinə risk yaradıb.
Bu genişmiqyaslı şəhər köçürülməsi planı 2004‑cü ildə hazırlanıb və 2035‑ci ilə qədər davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. Mövcud şəhər mərkəzinin təxminən 3 km şərqində yeni Kiruna şəhəri inşa edilir, buradakı yaşayış sahələri Kiruna şəhərinin demək olar ki, surətidir.
Kiruna uzun illər LKAB‑in rəhbərliyi altında qurulub və bu gün Avropa üçün vacib mineralların mənbəyi hesab olunur. Şirkət AB daxilində dəmir filizi istehsalının təxminən 80 %-ni təmin edir və nadir torpaq elementləri yataqlarını da aşkarlayıb ki, bu da yaşıl keçid texnologiyaları üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
2025‑ci ilin avqustunda 113 illik tarixə malik Kiruna taxta kilsəsi iki gün davam edən əməliyyatla yerindən sökülərək yeni şəhər ərazisinə köçürülüb — bu, layihənin diqqət çəkən mərhələlərindən biridir.
LKAB bildirir ki, daşınacaq ərazilərdə yaşayanlara evlərin bazar dəyərinə 25 % əlavə ödəniş və ya yeni ev təklifi verilib və əksər sakinlər yeni məskənə köçməyə razılıq verib. Ümumilikdə təxminən 6 min nəfər və 2 700 evin köçürülməsi planlaşdırılır.
Kiruna bələdiyyəsi və LKAB arasında daha çox maliyyə və torpaq sahəsi üçün müzakirələr davam edir. Layihənin irəliləməsində siyasi, iqtisadi və ekoloji çətinliklər də nəzərə alınmalıdır. Yerli Sami icmasının qütb geyiki yetişdirmə ənənəsi və yaşayış yerləri bu planın təsir etdiyi digər məsələlərdəndir.
Layihə mərhələlərinin uzunmüddətli yeni iş yerləri yaradacağı və Avropa üçün yeni iş imkanları təmin edəcəyi proqnozlaşdırılır. Yeni Kiruna planı qışda daha çox çətinliklər yarada bilər ki, bu isə şəhərsalma layihəsinin qarşısında əlavə mühəndislik çətinlikləri meydana çıxarır.
