İsveçrədə 14 iyunda keçiriləcək və ölkə əhalisinin 10 milyon nəfərlə məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutan referendum iqtisadiyyat üçün ciddi çətinliklər yarada bilər.
Bu barədə İsveçrənin Sent Qallen Universitetinin akademiki Silia Hausermann Emmenegger açıqlama verib.
Ekspert bildirib ki, təşəbbüs sağ yönümlü İsveçrə Xalq Partiyası tərəfindən irəli sürülüb və əsasən ölkədə miqrasiya və əhali artımını məhdudlaşdırmağı hədəfləyir. Onun sözlərinə görə, İsveçrədə bu cür təşəbbüslər adətən sığınacaq və ya əmək miqrasiyasının məhdudlaşdırılmasına yönəlib.
Təklifə əsasən, ölkə əhalisi 9,5 milyon nəfərə çatdıqda hökumət əhali artımını məhdudlaşdırmaq üçün konkret tədbirlər görməyə məcbur olacaq. Məqsəd isə əhalinin heç vaxt 10 milyon nəfəri keçməməsini təmin etməkdir.
Emmenegger qeyd edib ki, əhali artımını dəqiq proqnozlaşdırmaq çətindir və bu proses üç əsas faktordan asılıdır: doğum səviyyəsi, insanların orta ömür uzunluğu və ölkəyə daxil olan və ölkədən çıxan miqrantların sayı.
İsveçrə Federal Statistika Ofisi bu məsələ ilə bağlı üç ssenari hazırlayıb. Aşağı ssenariyə görə, ölkə əhalisi heç vaxt 9,5 milyona çatmayacaq və təxminən 9,4 milyon civarında sabitləşəcək. Yuxarı ssenariyə əsasən isə İsveçrə 2028-ci ildə 9,5 milyon nəfərə çata və 2034-cü ildə 10 milyon həddini keçə bilər. Orta ssenariyə görə isə əhali 2030-cu ildə 9,5 milyona çatacaq və əlavə tədbir görülməzsə, 2041-ci ildə 10 milyona yüksələcək.
Ekspert vurğulayıb ki, İsveçrə sürətlə qocalan əhali strukturuna malikdir. Ölkədə orta ömür uzunluğu təxminən 84 ildir və doğum göstəricisi təxminən 1,33 səviyyəsindədir ki, bu da Avropa ortalamasından aşağıdır. Bu səbəbdən hər il təxminən 20 min nəfərlik xalis işçi itkisi yaranır; yəni əmək bazarına daxil olan gənclərin sayı pensiyaya çıxanlardan azdır.
Emmenegger bildirib ki, İsveçrə iqtisadiyyatı yüksək ixtisaslı miqrant əmək qüvvəsindən ciddi şəkildə asılıdır. Ölkə uzun illərdir açıq iqtisadi modelə malikdir və müxtəlif sahələrdə – xidmət sektorundan tutmuş xəstəxana və universitetlərə qədər – xarici işçilər mühüm rol oynayır.
Onun sözlərinə görə, miqrasiyanın sərt şəkildə məhdudlaşdırılması bir çox sektor üçün ciddi kadr çatışmazlığı yarada bilər. Bu isə həm aşağı ixtisaslı xidmət sahələrini, həm də yüksək ixtisaslı mütəxəssislərə ehtiyacı olan elm və səhiyyə sektorlarını təsirləndirə bilər.
Ekspert həmçinin qeyd edib ki, miqrasiyanın böyük hissəsi İsveçrə ilə Avropa İttifaqı arasında mövcud olan insanların sərbəst hərəkəti haqqında razılaşma çərçivəsində baş verir. Əgər referendum qəbul olunarsa və miqrasiya ciddi şəkildə məhdudlaşdırılarsa, bu, tərəflər arasında iqtisadi əməkdaşlıq sazişlərinə də mənfi təsir göstərə bilər.
Belə bir ssenaridə İsveçrənin Avropa bazarına çıxışını tənzimləyən ikitərəfli müqavilələr zəifləyə və ölkə faktiki olaraq Avropa vahid bazarına çıxış baxımından “üçüncü ölkə” statusuna düşə bilər.
İsveçrədə seçicilər 14 iyunda həm “On milyonluq İsveçrəyə yox” təşəbbüsü, həm də dövlət xidmətləri ilə bağlı digər islahat məsələləri üzrə səs verəcəklər.
