Əfqanıstan İslam Əmirliyi ölkədə narkotik maddələrin istehsalının demək olar sıfıra endirildiyini bəyan edib.
MSNews.az xəbər verir ki, Əfqanıstan rəsmiləri Talibanın hakimiyyətə qayıtmasından sonra narkotik istehsalına qarşı geniş kampaniya aparıldığını və tiryək laləsi əkini sahələrinin kəskin azaldıldığını bildiriblər. Əfqanıstan tərəfi bu iddianı əsaslandırarkən BMT-nin Narkotiklər və Cinayətkarlıq üzrə İdarəsinin qiymətləndirmələrinə istinad edir.
BMT-nin 2025-ci il hesabatına görə, Əfqanıstanda tiryək laləsi əkini sahələri 2025-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə 20 faiz azalaraq 10 200 hektara düşüb. Bu göstərici 2022-ci ildə qeydə alınan 232 min hektarla müqayisədə dəfələrlə aşağıdır. Həmçinin tiryək məhsulu 32 faiz azalaraq 296 tona enib.
Bununla belə, BMT narkotik bazarında risklərin tam aradan qalxmadığını vurğulayır. UNODC-nin məlumatına görə, kənd təsərrüfatına əsaslanan opiat istehsalı azaldıqca sintetik narkotiklərin, xüsusilə metamfetamin istehsalının artması müşahidə olunur. Qurum bu tendensiyanı regionda narkotik ticarəti marşrutlarının və kriminal bazarların dəyişməsi kimi qiymətləndirir.
Tiryək laləsi sahələrinin əvəzlənməsində əsas istiqamətlərdən biri zəfəran becərilməsi hesab olunur. Əfqanıstan tərəfinin məlumatına görə, xüsusilə Herat vilayətində zəfəran minlərlə fermer üçün qanuni gəlir mənbəyinə çevrilib. Bu məhsul az su tələb etməsi, yüksək bazar dəyəri və ixrac potensialı ilə Əfqanıstan kənd təsərrüfatının ən perspektivli sahələrindən biri kimi təqdim edilir.
Herat zəfəranı beynəlxalq səviyyədə də tanınır. “Kabul Now” yazır ki, Herat zəfəranı 2026-cı ildə “International Taste Institute” tərəfindən yenidən yüksək keyfiyyət mükafatına layiq görülüb və bu, ardıcıl onuncu belə tanınma olub. “TOLOnews” da Herat zəfəranının beynəlxalq keyfiyyət reytinqlərində ardıcıl illərdir ön sıralarda yer aldığını qeyd edir.
Ekspertlərə görə, zəfəran tiryək laləsinə alternativ kimi mühüm potensiala malik olsa da, bu keçidin davamlı olması üçün fermerlərə bazara çıxış, suvarma imkanları, emal infrastrukturu və ixrac kanalları lazımdır. Əks halda, gəlir itkisi yaşayan kənd təsərrüfatı icmaları yenidən qanunsuz məhsullara yönələ bilər.
Beləliklə, Kabul narkotik istehsalının faktiki olaraq aradan qaldırıldığını bəyan etsə də, BMT məlumatları mənzərənin daha mürəkkəb olduğunu göstərir: tiryək laləsi əkini kəskin azalıb, lakin sintetik narkotiklər və fermerlərin alternativ gəlir mənbələri məsələsi hələ də əsas çağırış olaraq qalır.
