Çin Xarici İşlər naziri Van Yi ABŞ-ı Venesuelanın prezidenti Nikolas Maduronu Nyu Yorkda məhkəməyə çıxarmaq üçün ələ keçirməklə “dünya hakimi” kimi hərəkət etməkdə ittiham edib. Pekin ABŞ-ın bu hərəkətinin qanuniliyini BMT-də müzakirəyə çıxarmağa hazırlaşır.
Çin uzun müddətdir müdaxiləsizlik siyasəti yürüdür və BMT Təhlükəsizlik Şurasının icazəsi olmadan həyata keçirilən hərbi əməliyyatları daim tənqid edir. ABŞ qüvvələrinin Venesuelanın paytaxtında Maduronu gecə saatlarında ələ keçirməsi Pekinin iddiasını – qlobal böhranları ABŞ-ın hərbi yoluna getmədən həll edə biləcəyini sübut etmək üçün ciddi sınaqdır.
“Biz heç vaxt inanmadıq ki, hər hansı ölkə dünyanın polisi ola bilər və heç bir ölkənin dünyanın hakimi olduğunu iddia etməsini qəbul etmirik. Bütün ölkələrin suverenliyi və təhlükəsizliyi beynəlxalq hüquq çərçivəsində tam qorunmalıdır,” – deyə Van Yi Pakistan həmkarına bildirib.
Maduro bazar ertəsi Nyu York məhkəməsində narkotik ittihamları ilə üzləşəcək. Eyni zamanda, Kolumbiyanın təşəbbüsü ilə – Çin və Rusiya tərəfindən dəstəklənən – BMT Təhlükəsizlik Şurası ABŞ-ın bu addımını müzakirəyə çıxaracaq. BMT Baş katibi Antonio Qutyerreş bu hadisəni “təhlükəli presedent” adlandırıb.
Analitiklər qeyd edirlər ki, Çin, dünyanın ikinci böyük iqtisadiyyatı və əsas ticarət tərəfdaşı olaraq, ABŞ-ın hərəkətinə qarşı beynəlxalq tənqidi təşkil etməkdə həlledici rol oynayacaq.
“Hazırda Çin Venesuelaya material dəstəyi göstərə bilməz, amma BMT-də və digər inkişaf etməkdə olan ölkələrlə birgə ABŞ-ın hərəkətinə qarşı fikir formalaşdırmaqda Pekin çox önəmli olacaq,” – deyə Çin-Qlobal Cənub Layihəsinin həmtəsisçisi Erik Olander, bildirib.
Trampın həm Kolumbiya və Meksikaya qarşı hərbi əməliyyat təhdidi, həm də Kubanın kommunist rejiminin “öz-özünə süqut etməyə hazır” olması barədə şərhləri, Çin Prezidenti Si Cinpinin Qlobal Təhlükəsizlik təşəbbüsünə qoşulan Latın Amerikası ölkələrinin razılığını sınaya bilər.
Çin uzun illər ərzində Latın Amerikası ölkələrini Tayvanın diplomatik tanınmasından Çin tərəfinə keçməyə razı salmağı bacarıb. Venesuela 1974-cü ildə Çinlə diplomatik münasibət qurub, bu əlaqələr Huqo Çavez dövründə daha da dərinləşib. Çavez 1998-ci ildə hakimiyyətə gələndən sonra Pekinlə yaxın münasibətlər quraraq ABŞ-dan uzaqlaşıb və Çin Kommunist Partiyasının idarəetmə modelini tərifləyib.
Bu yaxın əlaqələr Çavez öldükdən sonra da davam edib, Maduro lider olandan sonra oğlu Pekin Universitetində təhsil alıb. Çin Venesuelanın neft emalı və infrastrukturuna sərmayə qoyub və 2017-ci ildən ABŞ-ın və müttəfiqlərinin sanksiyalarına qarşı iqtisadi dəstək verib. 2024-cü ildə Çin Venesueladan təxminən 1,6 milyard dollar dəyərində mal alıb, bunun yarısı neft məhsulları olub.
“Bu, Çin üçün böyük zərbə oldu. Biz Venesuelaya etibarlı dost kimi görünmək istəyirdik,” – deyə Çin hökumətinin məmuru bildirib.
