Hörmüz boğazında gəmiçiliyin məhdudlaşdırılması dünya ərzaq təhlükəsizliyi üçün ciddi təhdidə çevrilib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) xəbərdarlıq edib ki, ABŞ və İran yaxın həftələrdə Fars körfəzindən gübrə daşınmasının bərpasına dair razılığa gəlməsələr, Asiya və Afrikanın bəzi ölkələri əkin mövsümünü itirə və genişmiqyaslı ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşə bilərlər.
MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” agentliyi BMT Baş katibinin müavini Xorxe Moreyra da Silvaya istinadən məlumat yayıb.
BMT rəsmisi oktyabrın 14-də Banqkokda Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankının illik toplantıları çərçivəsində verdiyi müsahibədə vəziyyətin təcili tədbirlər tələb etdiyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, ABŞ və İran arasında yaxın bir neçə həftə ərzində razılaşmanın əldə olunması son dərəcə vacibdir. Əks halda, bir sıra ölkələrdə əkin mövsümünün vaxtında başlanması təhlükə altına düşəcək.
Yaxın Şərqdə davam edən hərbi qarşıdurma səbəbindən Hörmüz boğazı vasitəsilə gübrə daşınması altı aydan artıqdır ki, ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşir.
Fars körfəzi dünya kənd təsərrüfatı üçün vacib olan mineral gübrələrin və onların istehsalında istifadə edilən xammalın əsas tədarük bölgələrindən biridir.
Münaqişədən əvvəl Hörmüz boğazı vasitəsilə dünya karbamid daşımalarının təxminən üçdə biri və dəniz yolu ilə daşınan kükürdün təxminən yarısı həyata keçirilirdi.
BMT mart ayında gübrə daşımalarının təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə xüsusi işçi qrupu yaradıb.
Hazırlanmış mexanizmə əsasən, gübrə daşıyan gəmilərin təhlükəsiz keçidi beynəlxalq nəzarət altında təşkil edilə bilər. Planda Omanda koordinasiya mərkəzinin yaradılması, gəmilərin hərəkətinin izlənilməsi və yüklərin yoxlanılması nəzərdə tutulur.
Xorxe Moreyra da Silva bildirib ki, ABŞ və İran razılığa gəldikdən sonra BMT planı 7–10 gün ərzində işə sala bilər. Lakin tərəflər arasında razılaşma əldə edilmədiyindən mexanizm hələ tətbiq olunmayıb.
BMT nümayəndəsi hesab edir ki, gübrə daşımalarının bərpası üzrə razılaşma daha geniş sülh danışıqları ilə paralel şəkildə həyata keçirilə bilər.
BMT-nin xəbərdarlığına əsasən, böhranın ən ciddi nəticələri kənd təsərrüfatında idxal gübrələrindən asılı olan Asiya və Afrika ölkələrində hiss oluna bilər.
Əkin mövsümündə gübrənin vaxtında çatdırılmaması fermerlərin əkin sahələrini azaltmasına, müəyyən məhsulların istehsalını məhdudlaşdırmasına və ya daha aşağı məhsuldarlıqla üzləşməsinə səbəb ola bilər.
BMT rəsmisi bildirib ki, Hörmüz boğazındakı vəziyyət Qara dəniz və Qırmızı dənizdəki gəmiçilik problemləri ilə birlikdə qlobal ərzaq təhlükəsizliyi üçün əlavə risklər yaradır.
Bununla yanaşı, iqlim dəyişikliyi, nəqliyyat xərclərinin artması və beynəlxalq tədarük zəncirlərində fasilələr vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.
