Arxeoloqlar tərəfindən hələ rəsmi olaraq tapılmayan altı qədim şəhər insanlıq tarixinin ən böyük sirrlərindən sayılır və bu şəhərlərin harada yerləşdiyi indiyə qədər müəyyənləşdirilməyib.
İlk şəhər olan İrisaqriq (Irisagrig), 2003-cü ildə İraqın işğalı sonrası antik bazara çıxan minlərlə yazılı tablet vasitəsilə varlığı məlum olmuş bir Şumer şəhəridir; tabletlər şəhərin sarayları, ibadət yerləri və əhlilləşdirilmiş aslanlarla bağlı detalları göstərsə də, arxeoloqlar hələ də onun koordinatlarını təsdiqləyə bilməyiblər.
Misirin orta krallıq dövründə Firon I Amenemhat tərəfindən qurulmuş İtjtavi (Itjtawi) şəhərinin adı “İki toprağın fatehi” mənasını daşıyır və Lişta yaxınlığında olduğu güman edilərkən əsas yaşayış sahəsi hələ tapılmayıb.
Akkad imperiyasının mərkəzi Agade (Akkad) isə Mesopotamiyanın ən güclü dövlətlərindən birinin paytaxtı olmuş, Böyük Sarqonun dövründə geniş ərazilərə hökm sürmüş, lakin bu güclü şəhərin dəqiq yeri bilinmir.
Babil imperiyası dövründə sürgündəki yəhudilərin yaşadığı Əl-Yahudu şəhərinin mövcudluğu 200-dən çox tabletlə sətir-sətir təsdiqlənmişdir, lakin onun da yeri hələ tapılmayıb.
E.ə. 1550-1300 illər arasında Mitanni imperiyasının paytaxtı olan Vaşukanni (Washukanni) Suriya şimal-şərqində bir yerdə olduğu düşünülür, lakin arxeoloji qazıntılar hələ nəticə verməyib.
Antik Misirin erkən dövrlərinin mühüm mərkəzlərindən sayılan Tinis (Tjenu) şəhərinin isə Abidos yaxınlığında yerləşdiyi ehtimal olunsa da, qum altında qalan bu qədim paytaxtın yerini dəqiqləşdirmək mümkün olmayıb.
Bu itkin şəhərlər haqqında məlumatlar tarixi mənbələr və yazılı sənədlərdə qorunub saxlanılıb, lakin onların harada olması və necə məhv olduqları hələ də arxeoloqlar üçün açılmamış bir sirr olaraq qalır.
