Afrika qitəsinin şərq hissəsi nəhəng tektonik proses nəticəsində əsas quru kütləsindən tədricən uzaqlaşır. Şərqi Afrika Rift Sistemi boyunca davam edən bu proses milyonlarla il sonra qitənin bir hissəsinin ayrılması və arada yeni okean hövzəsinin yaranması ilə nəticələnə bilər.
MSNews.az xəbər verir ki, proses təxminən 3 min kilometr uzunluğunda Şərqi Afrika Rift Sistemi boyunca baş verir. Sistem şimalda Efiopiyanın Afar bölgəsindən başlayaraq Keniya və Tanzaniya istiqamətində cənuba doğru uzanır.
Burada Afrika litosferi vahid blok kimi hərəkət etmir. Qitənin böyük hissəsinin yerləşdiyi Nubiya plitəsi ilə şərqdə yerləşən Somali plitəsi bir-birindən tədricən uzaqlaşır.
Bu hərəkət son dərəcə yavaşdır və müxtəlif hissələrdə ildə cəmi bir neçə millimetr səviyyəsində ölçülür. Buna görə Afrikanın “parçalanması” insan ömrü miqyasında müşahidə ediləcək hadisə deyil.
Yeni okean necə yarana bilər?
Tektonik plitələr bir-birindən uzaqlaşdıqca Yer qabığı dartılır, nazikləşir və qırılır. Proses kifayət qədər uzun müddət davam edərsə, rift daha da genişlənə və aşağı hissələrdə yeni okean qabığı formalaşmağa başlaya bilər.
Sonrakı mərhələdə dəniz suyu yaranmış hövzəyə daxil olaraq onu doldura bilər. Beləliklə, hazırkı Şərqi Afrikanın bir hissəsi əsas qitədən ayrılaraq aralarında yeni okean hövzəsinin yerləşdiyi ayrıca quru kütləsinə çevrilə bilər.
Bu prosesin xüsusilə maraqlı nöqtəsi Afar üçbucağıdır. Burada Nubiya, Somali və Ərəbistan plitələrinin sərhədləri bir-birinə yaxınlaşır. Geoloqlar ərazini kontinental riftdən okean hövzəsinin yaranmasına keçidin Yer səthində öyrənilə bildiyi mühüm təbii laboratoriyalardan biri hesab edirlər.
Bu, yaxın zamanda baş verməyəcək
Sosial şəbəkələrdə bəzən Afrikanın sürətlə iki yerə bölündüyü təəssüratı yaradılsa da, yeni okeanın yaranması üçün milyonlarla il tələb oluna bilər.
Həmçinin gələcək coğrafiyanın dəqiq necə görünəcəyini indidən müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Rift sisteminin ayrı-ayrı qollarının inkişafı və hansı hissələrin gələcəkdə əsas qitədən tam ayrılacağı tektonik proseslərin uzunmüddətli gedişindən asılıdır.
Başqa sözlə, Afrika həqiqətən geoloji baxımdan “parçalanır”, lakin söhbət qəfil fəlakətdən deyil, Yer planetinin daim dəyişən səthini formalaşdıran çox yavaş tektonik prosesdən gedir.
