ABŞ rəsmiləri Boliviyanı ölkədə şübhəli İran casuslarını çıxarmağa və İranın elit İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunu (SEPAH) terror təşkilatı elan etməyə təzyiq göstərir. Eyni zamanda Vaşinqton, Boliviyanın Livan mənşəli silahlı qrup Hizbullah və fələstinli hərbi təşkilat olan HƏMAS-ı da terror təşkilatı kimi tanımasını tələb edir. Mənbələr bildirirlər ki, bu diplomatik addımlar ABŞ-ın Latın Amerikasında İran təsirini azaltmaq strategiyasının bir hissəsidir.
Boliviya, 12 milyon əhalisi olan və Cənubi Amerikanın mərkəzində yerləşən bir ölkə olaraq, ilk baxışda böyük dövlətlər arasında münaqişələrin mərkəzi kimi görünməyə bilər.
Lakin ABŞ rəsmiləri ölkənin İranın diplomatik və kəşfiyyat fəaliyyətləri üçün strateji bir baza olduğunu bildirirlər. İran və Hizbullah, ABŞ rəsmilərinin sözlərinə görə, Latın Amerikasında ən “icazə verilən” ölkələri istifadə edərək daha yüksək əhəmiyyətli dövlətlərə təsirlərini yayıb.
ABŞ-ın keçmiş yüksək rütbəli MKİ əməkdaşı Rik de la Torre qeyd edir ki, İranın Latın Amerikasındakı əsas əməliyyat bazası əvvəlcə Venesuela olmuş, lakin Boliviya və Nikaraqua Tehran üçün “ikinci səviyyəli mərkəzlər” kimi çıxış edib. Onun sözlərinə görə, Boliviyanın Tehran üçün əhəmiyyəti onun siyasi icazəverici mühiti və mərkəzi coğrafi mövqeyidir.
Boliviyanın keçmiş solçu prezidenti Evo Morales (2006–2019) İranla əlaqələri gücləndirmiş, xüsusilə müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlıq etmişdi. Solçu prezident Luis Ars (2020–2025) da İranla münasibətləri yaxın saxlasa da, ABŞ rəsmiləri 2025-ci ilin oktyabrında mərkəzçi Rodriqo Pazın seçilməsi ilə ABŞ-Boliviya əlaqələrini bərpa etmək və iqtisadi investorları cəlb etmək üçün nadir fürsət olduğunu bildirirlər.
Mənbələr deyirlər ki, Boliviyada İranla bağlı bu təzyiq ABŞ-ın regional kampaniyasının bir hissəsidir. Əvvəlki illərdə Ekvador SEPAH, HƏMAS və Hizbullahı terror təşkilatı elan etmiş, Argentina isə İranın Qüds Qüvvəsini terror siyahısına daxil etmişdi.
Hizbullah Latın Amerikasında uzun müddətdir fəaliyyət göstərir, tez-tez qanunsuz qaçaqmalçılıq şəbəkələri vasitəsilə qlobal əməliyyatlarını maliyyələşdirir və bəzən terror hücumları həyata keçirir. ABŞ rəsmiləri, Latın Amerikasındakı bütün ölkələrdə Hizbullah varlığını qeyd etsələr də, kəşfiyyat dairələrində bu mövcudluğun nə qədər güclü olduğu barədə fikir ayrılıqları mövcuddur.
Bu addımların məqsədi Latın Amerikasında İran və onun müttəfiqlərinin təsir dairəsini azaltmaq, ABŞ-ın regional strateji mövqeyini gücləndirmək və müttəfiq ölkələrlə koordinasiyanı artırmaqdır. ABŞ rəsmiləri həmçinin Çili, Peru və Panama kimi ölkələrdə də İranla əlaqəli təşkilatların terror siyahısına daxil edilməsi üçün eyni təzyiqi göstərə biləcəklərini bildiriblər.
