ABŞ Prezidenti Donald Tramp ölkənin magistral elektrik sistemində xarici istehsallı avadanlıqlardan qaynaqlanan milli təhlükəsizlik risklərinə görə milli fövqəladə vəziyyət elan edib.
MSNews.az xəbər verir ki, Tramp avqustun 26-da ABŞ-ın magistral elektrik sisteminin təhlükəsizliyinə dair yeni fərman imzalayıb. Ağ Ev xarici təchizatdan yaranan təhlükəni ABŞ-ın milli təhlükəsizliyi, xarici siyasəti və iqtisadiyyatı üçün “qeyri-adi və fövqəladə təhdid” kimi qiymətləndirib.
Fərmanda bildirilir ki, qabaqcıl istehsal, məlumat mərkəzləri, süni intellekt infrastrukturu və müdafiə sənayesinin sürətlə böyüməsi ABŞ-ın etibarlı elektrik enerjisindən asılılığını artırıb. Vaşinqton xarici istehsallı bəzi avadanlıqlarda uzaqdan müdaxiləyə imkan verən rəqəmsal “arxa qapılar”ın və digər təhlükəsizlik boşluqlarının mövcud ola biləcəyindən narahatdır.
Yeni qaydalara əsasən, Energetika naziri digər təhlükəsizlik qurumları ilə koordinasiyada müəyyən xarici istehsallı elektrik avadanlığının alınmasını, idxalını, ötürülməsini və quraşdırılmasını qadağan edə biləcək.
Lakin qadağa bütün xarici avadanlıqlara avtomatik şəkildə şamil edilmir. Məhdudiyyət avadanlığın ABŞ tərəfindən təhlükəli hesab edilən xarici qurumlarla əlaqəli olması və sabotaj, icazəsiz giriş, uzaqdan zərərli müdaxilə, təchizatın pozulması və ya kritik infrastruktura ciddi zərər riski yaratması müəyyənləşdirildikdə tətbiq olunacaq.
“Reuters” yazır ki, qərar Vaşinqtonun xaricdə istehsal olunan enerji avadanlıqlarının ABŞ elektrik şəbəkəsində yarada biləcəyi kiber və əməliyyat risklərinə dair artan narahatlığının fonunda qəbul edilib.
Fərmanın əhatə dairəsinə magistral elektrik sistemində istifadə olunan yarımstansiya transformatorları, böyük və kiçik generatorlar, yüksək gərginlikli açarlar, qoruyucu rele sistemləri, ölçmə avadanlığı, elektrik stansiyalarının turbinləri, sənaye idarəetmə sistemləri və şəbəkəyə qoşulan inverterlər daxildir.
Həmçinin akkumulyator enerji saxlama sistemləri, kritik infrastrukturu təmin edən fasiləsiz enerji mənbələri, proqram təminatı, cihaz proqramları, uzaqdan giriş imkanları və texniki xidmət üçün istifadə edilən rəqəmsal sistemlər də təhlükəsizlik qiymətləndirilməsinə cəlb oluna bilər.
Fərmanda magistral enerji sistemi anlayışına 69 kilovolt və daha yüksək gərginlikli ötürücü xətlər daxil edilib. Yerli səviyyədə elektrik enerjisinin istehlakçılara paylanmasını həyata keçirən şəbəkələr isə sənədin əhatə dairəsinə daxil deyil.
Energetika Nazirliyi təhlükəli hesab edilən və artıq ABŞ-da quraşdırılmış avadanlığın istifadəsinə də şərtlər qoya bilər. Belə avadanlığın monitorinqi, şəbəkədən təcrid edilməsi, təhlükəsizləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və hətta çıxarılması tələb oluna bilər. Bununla belə, qərar qəbul edilərkən elektrik təchizatının etibarlılığı və alternativ avadanlığın mövcudluğu nəzərə alınmalıdır.
Tramp Energetika Nazirliyinə fərmanın tətbiqi üçün zəruri qaydaları 120 gün ərzində hazırlamaq, potensial təhlükəli avadanlığı müəyyənləşdirmək və onun inventarlaşdırılması, monitorinqi və dəyişdirilməsi ilə bağlı tövsiyələr hazırlamaq tapşırığı verib.
Ağ Ev qərarı ABŞ-ın kritik enerji infrastrukturunun xarici müdaxilə və təchizat zəncirində mümkün pozuntulardan qorunması istiqamətində addım kimi təqdim edir. Administrasiya xüsusilə elektrik şəbəkəsinin uzaqdan idarə olunan və proqram təminatı ilə işləyən elementlərinin mümkün kiberhücum zamanı ölkənin iqtisadiyyatı, müdafiə sistemi və fövqəladə xidmətlərinə ciddi təsir göstərə biləcəyini bildirir.
