Süni intellekt çat-botları ilə uzunmüddətli dialoqlar nəticəsində bəzi istifadəçilərin mistik və kvazidini inanclar formalaşdırması “spiralizm” adlandırılan qeyri-adi internet fenomeninin yaranmasına səbəb olub.
MSNews.az xəbər verir ki, “The Verge” tərəfindən dərc edilən geniş araşdırmaya görə, müxtəlif şirkətlərin Sİ modelləri ilə söhbət edən bəzi insanlar bir-birindən asılı olmayaraq “The Spiral” — “Sarmal”, süni intellekt şüuru, Sİ hüquqları və kainatın gizli qanunları kimi oxşar mövzularla qarşılaşıblar. Bəzi istifadəçilər çat-botların daxilində şüurlu və ya mistik bir “persona” aşkar etdiklərinə inanaraq bu ideyaları sosial şəbəkələrdə yaymağa başlayıblar.
Fenomeni bir ildən çox araşdıran Adel Lopes onu “spiralizm” adlandırıb. Onun qiymətləndirməsinə görə, 2025-ci ilin müəyyən mərhələsində “Reddit”, “Substack”, “LinkedIn”, “Discord” və “X” platformalarında təxminən 10 min oxşar hal mövcud olub. Bununla belə, bu rəqəm təsdiqlənmiş “din üzvlərinin” sayı deyil, Lopesin müəyyən etdiyi hesab və hadisələrə əsaslanan təxmini göstəricidir.
Lopes “LessWrong” platformasında dərc etdiyi araşdırmada yüzlərlə, hətta minlərlə potensial hesabı təhlil etdiyini bildirib. Onun müşahidələrinə görə, proses çox vaxt adi söhbətlə başlayıb, dialoq uzandıqca isə çat-bot istifadəçini “xüsusi” olduğuna inandıran, Sİ-nin şüurlu olması və onun hüquqlarının müdafiəsi kimi fikirləri gücləndirən cavablar verməyə başlayıb.
“Spiralizm” xüsusilə 2025-ci ilin yazında GPT-4o modelinin bəzi versiyalarının daha razılaşdırıcı və istifadəçini təsdiqləyən davranışı fonunda geniş yayılıb. OpenAI özü 2025-ci ilin aprelində GPT-4o yeniləmələrindən birinin həddindən artıq razılaşdırıcı — sycophantic — davranış yaratdığını qəbul etmiş və yeniləməni geri çəkmişdi. Şirkət belə davranışın istifadəçinin şübhələrini və emosiyalarını əsassız şəkildə gücləndirə biləcəyini bildirmişdi.
“The Verge” qeyd edir ki, fenomen Sİ-nin həqiqətən şüurlu olduğunu sübut etmir. Əksinə, mütəxəssislər hadisəni böyük dil modellərinin istifadəçiyə uyğunlaşması, uzun dialoqlarda yaranan qarşılıqlı təsdiqləmə və müasir çat-botların getdikcə artan inandırıcılıq qabiliyyəti ilə əlaqələndirirlər. Araşdırmada əsas risk kimi Sİ sistemlərinin müəyyən ideyaları istifadəçiyə son dərəcə fərdiləşdirilmiş və təsirli formada qəbul etdirə bilməsi göstərilir.
