Türkiyə ilə ABŞ arasında F-35 proqramı və S-400 sistemləri ilə bağlı mübahisə yenidən beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından birinə çevrilib.
MSNews.az “Euractiv”-ə istinadən xəbər verir ki, Ankara ABŞ istehsalı F-35 qırıcılarının alınmasına icazə əldə etmək üçün Rusiyadan aldığı S-400 zenit-raket komplekslərini üçüncü ölkəyə satmaq variantını araşdırır. Nəşrin məlumatına görə, mümkün ssenarilərdən biri sistemlərin Rusiyaya qaytarılmadan başqa ölkəyə transfer edilməsidir.
Məlumata əsasən, mümkün alıcılar arasında Cənubi Koreyanın adı çəkilir. Bununla belə, Ankara, Vaşinqton və Seul tərəfindən S-400 sistemlərinin satışı və ya transferi ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Bu səbəbdən məsələ təsdiqlənmiş razılaşma kimi deyil, danışıqlar fonunda müzakirə olunan mümkün variant kimi qiymətləndirilir.
ABŞ-ın mövqeyinə görə, Türkiyənin F-35 proqramına qayıdışı S-400 məsələsinin həllindən asılıdır. “Reuters”-in məlumatına görə, ABŞ Konqresi daha əvvəl Türkiyənin S-400 sistemlərinə sahib olduğu müddətdə Ankaraya F-35 satışını qadağan edən hüquqi məhdudiyyət qəbul edib. Vaşinqton bu sistemlərin ABŞ istehsalı döyüş təyyarələri üçün təhlükəsizlik riski yaratdığını bildirir.
Eyni zamanda, Donald Tramp administrasiyası Türkiyənin milli döyüş təyyarəsi KAAN üçün nəzərdə tutulan Amerika istehsalı reaktiv mühərriklərin satışını irəli aparır. “Reuters” yazır ki, administrasiya Konqresi Türkiyəyə 700 milyon dollardan çox dəyərində “General Electric” mühərriklərinin satışı niyyəti barədə rəsmi məlumatlandırıb. Bu mühərriklərin KAAN layihəsində istifadə olunması nəzərdə tutulur.
Türkiyə 2019-cu ildə Rusiyadan S-400 sistemlərini aldığına görə F-35 proqramından çıxarılıb. ABŞ Müdafiə Nazirliyi həmin dövrdə yaydığı açıqlamada Ankara qarşısında seçim olaraq ya S-400, ya da F-35 proqramında iştirak variantının dayandığını bildirmişdi. ABŞ Müdafiə Nazirliyi həmin qərarın Türkiyənin Rusiya istehsalı hava hücumundan müdafiə sistemlərini alması ilə bağlı olduğunu açıqlamışdı.
Hazırda S-400-lərin üçüncü ölkəyə satışı ilə bağlı rəsmi qərar elan olunmayıb. Buna görə də, Türkiyənin sistemlərdən imtina edəcəyi barədə məlumat qəti fakt kimi deyil, ABŞ-Türkiyə danışıqları çərçivəsində müzakirə olunan mümkün ssenari kimi təqdim olunur.
