ABŞ Prezidenti Donald Tramp kommersiya gəmilərinin Hörmüz boğazından keçidinə dəstək məqsədilə başladılan “Project Freedom” əməliyyatının müvəqqəti dayandırıldığını açıqlayıb. Tramp qərarı İranla aparılan danışıqlarda “böyük irəliləyiş” əldə olunması ilə əlaqələndirib və əməliyyatın “qısa müddətə” pauzaya qoyulacağını bildirib. Bununla belə, o, ABŞ-ın İran limanlarına qarşı blokadasının qüvvədə qalacağını vurğulayıb. (
MSNews.az xəbəri “Anadolu Agentliyi”nə istinadən verir.
“Project Freedom” ABŞ-ın Hörmüz boğazında ilişib qalan və ya təhlükəsizlik səbəbindən hərəkəti məhdudlaşan kommersiya gəmilərinin keçidinə yardım etmək üçün elan etdiyi hərbi-dəniz təşəbbüsü idi. “The Guardian” yazır ki, əməliyyat cəmi bir neçə gün əvvəl başladılıb və məqsəd yüzlərlə gəminin təhlükəsiz keçidini təmin etmək idi. Lakin bölgədə ABŞ və İran arasında gərginlik davam etdiyindən, proses yüksək riskli hərbi-diplomatik addım kimi qiymətləndirilirdi.
Trampın sözlərinə görə, qərar Pakistan və digər ölkələrin müraciətləri, ABŞ-ın İrana qarşı hərbi kampaniyada əldə etdiyini bildirdiyi nəticələr və Tehran nümayəndələri ilə mümkün yekun razılaşma üzrə irəliləyiş fonunda qəbul olunub. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio isə daha əvvəl Vaşinqtonun əsas hədəflərindən birinin Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpası və İranın nüvə proqramının məhdudlaşdırılması olduğunu bildirmişdi.
İran tərəfi isə bu qərarı fərqli təqdim edib. Türkiyə mediasının İran dövlətinə bağlı mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, Tehran yönümlü media Trampın “Project Freedom”u dayandırmasını ABŞ-ın geri addımı və İranın təzyiqi qarşısında “uğursuzluq” kimi qələmə verib. “Fars” agentliyinin də qərarı Vaşinqtonun geri çəkilməsi kimi təqdim etdiyi bildirilir.
Bununla belə, ABŞ tərəfi əməliyyatın tam ləğv edilmədiyini, yalnız danışıqlara imkan yaratmaq üçün müvəqqəti dayandırıldığını bildirir. “The Guardian”ın məlumatına görə, İran hələlik Trampın qarşılıqlı razılaşma barədə açıqlamasına rəsmi və detallı cavab verməyib.
Hörmüz boğazı dünya enerji ticarəti üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki gərginlik neft daşımaları, yanacaq qiymətləri və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yaradır. Bu səbəbdən “Project Freedom” ətrafında verilən qərar yalnız ABŞ–İran münasibətləri baxımından deyil, qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün də diqqətlə izlənilir.
