Yaponiyada Kyoto Universitetinin İnsan Davranışının Təkamül Mənşəyi Mərkəzi tərəfindən aparılan uzunmüddətli elmi araşdırmaların ikonik siması olmuş “dahi” şimpanze Ai 49 yaşında yaşla əlaqədar çoxlu orqan çatışmazlığı səbəbindən ömrünü başa vurub.
Qəri Afrikada 1976-cı ildə anadan olan Ai, 1977-ci ildə mərkəzə gətirilərək 18 aylıq olarkən kompüterlərlə işləməyi öyrənməyə başlamış, nadir qabiliyyətləri sayəsində insan və primat intellekti arasındakı fərqləri araşdıran tədqiqatlarda mərkəzi rol oynamışdı. Ai yalnız sadə işləri deyil, həm də yüzdən çox Çin heroqlifini, ingilis əlifbasını, sıfırdan doqquza qədər Ərəb rəqəmlərini və 11 rəngi ayırd etməyi bacararaq diqqət çəkmiş, hətta şəkillərdə doğru rəngi seçmək kimi mürəkkəb tapşırıqları uğurla yerinə yetirmişdi.
Onun bir dəfə qəfəsinin asma kilidini açmaq üçün açarı istifadə etməsi problem həll etmə bacarıqlarının nə qədər irəli səviyyədə olduğunu göstərmişdi.
2000-ci ildə oğlu Ayumu dünyaya gəlmiş və Aidən aldığı genetik və idraki mirasla ekran qarşısında sürətli yaddaş və diqqət bacarıqları ilə tədqiqatçılar və elm ictimaiyyəti tərəfindən tanınmışdı; bu da şimpanzelər arasında valideyn-uşaq arasında bilik ötürülməsinin dərin təhlilinə yol açmışdı.
Ainin ölümü primat biologiyası və zəka tədqiqatları sahəsində bir dövrün sonunu işarələsə də, onun mirası və elmi töhfələri oğlu Ayumu və digər davamçıları vasitəsilə yaşayacaq və gələcək nəsil tədqiqatçılara ilham verməyə davam edəcək.
