ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Dünya İqtisadi Forumunda NATO Baş katibi Mark Rütte ilə aparılan danışıqlar nəticəsində Qrenlandiyanın gələcəyini müəyyən edən tarixi bir “Kıbrıs modeli” razılaşmasına imza atdı.
Bu yeni strateji çərçivə ilə adadakı ABŞ hərbi bazaları siyasi baxımdan ABŞ toprağı hesab ediləcək, bu isə Vaşinqtona Danimarkadan asılı olmadan hərbi əməliyyat və mədən axtarışı fəaliyyətlərini aparmaq imkanı yaradar.
Razılaşmaya görə, Qrenlandiya yenə də Danimarka Krallığının bir hissəsi kimi qalacaq, lakin ABŞ ordusu adadakı mövqeyini gücləndirərək burada geniş hüquqlar əldə edəcək. Bu modelin adı “Kipr modeli” olaraq verilib – İngiltərənin Cənubi Kipr ilə əlaqəli razılaşmalarına bənzər bir hüquqi struktur nəzərdə tutulur.
Bu yeni çərçivədə ABŞ hərbi və strateji qruplar üçün bölgədə daha sərbəst əməliyyat aparmaq imkanı yaradacaq və ABŞ-ın Arktikadakı mövqeyini möhkəmləndirəcək. Eyni zamanda, nadir torpaq elementləri kimi strateji resursların araşdırılması və potensial mədən fəaliyyətləri də bu razılaşmanın gündəmindədir.
Donald Tramp bu razılaşmanın NATO üçün təhlükə yaratmadığını əksinə ittifaqın təhlükəsizliyini artıracağını vurğulayıb. Əvvəlcə ABŞ-ın Qrenlandiyanı almaq istədiyini açıq şəkildə ifadə edən Tramp, bu mövqedən müəyyən dərəcədə geri çəkilərək yeni modelin tərəfdaşı kimi Vaşinqton üçün geniş strateji üstünlüklər əldə etməyə çalışıb.
Bu razılaşma Arktika regiondakı geosiyasi gərginliyi daha da artırır, çünki Qrenlandiyanın yerləşdiyi məkanda ABŞ, Rusiya, Çin və Avropa ölkələrinin maraqları mürəkkəb şəkildə toqquşur.
