Fars körfəzi ölkələrinin uzun illər davam etdirdiyi ehtiyatlı balans siyasəti ciddi şəkildə dəyişmək üzrədir. Körfəz Əməkdaşlıq Şurası ölkələri enerji obyektlərinə endirilən zərbələrdən sonra İrana qarşı daha sərt mövqe nümayiş etdirməyə başlayıb.
Əvvəllər “nə açıq qarşıdurma, nə də tam ittifaq” xəttini seçən region dövlətləri artıq Tehrana açıq xəbərdarlıqlar göndərir. Analitiklər qeyd edir ki, bu dəyişiklik yalnız ritorika səviyyəsində deyil, həm də real təhlükəsizlik qərarlarında özünü göstərir.
Ər-Riyadda keçirilən görüşdə Hakan Fidanın vasitəçi kimi səsləndirdiyi açıqlamalar regionda narazılığın pik həddə çatdığını göstərib. Onun sözlərinə görə, ərəb paytaxtları İrana “son xəbərdarlıq” göndərib və bu mesaj artıq diplomatik çərçivədən çıxaraq təhlükəsizlik müstəvisinə keçib.
Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri Faysal bin Farhanın “hərbi müdaxilə hüququ”ndan danışması da bu kursun sərtləşdiyini təsdiqləyir.
Eyni zamanda, Səudiyyə Ərəbistanı ilə Pentaqon arasında gizli təmasların olduğu iddia edilir. Məlumatlara görə, ABŞ-a Taifdə yerləşən “Kral Fəhd” aviabazasına çıxış imkanı verilib. Bu isə regionda hərbi balansın dəyişə biləcəyinə işarə kimi qiymətləndirilir.
Körfəz ölkələrinin bu dönüşünün əsas səbəblərindən biri birbaşa təhlükəsizlik təhdidləridir. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri münaqişə dövründə yüzlərlə raket və dron hücumunu dəf etmək məcburiyyətində qalıb. Qətər isə Ras-Laffan enerji kompleksinə edilən zərbələr nəticəsində ciddi iqtisadi itkilərlə üzləşib.
Bu hadisələr göstərir ki, neytrallıq siyasəti artıq əvvəlki kimi effektiv sayılmır. Region dövlətləri üçün enerji təhlükəsizliyi, dəniz ticarəti və suverenlik məsələləri prioritetə çevrilib.
Ekspertlər hesab edir ki, 2023-cü ildə Çin vasitəçiliyi ilə əldə olunan yumşalma modeli real hərbi qarşıdurma şəraitində davamlı ola bilmədi. Bu gün Körfəz regionu yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşdığı mərhələyə daxil olur.
Hazırkı vəziyyətdə əsas sual münaqişənin nə vaxt bitəcəyi deyil, müharibədən sonra bölgədə yeni qaydaların kim tərəfindən müəyyən ediləcəyidir.
