Arxeoloqlar Cəbəllütariqdə, Qorham mağaraları kompleksində apardıqları qazıntılar zamanı 40 min ildən çoxdur torfla bağlanmış bir mağara otağını aşkarlayıblar ki, bu da insanlıq tarixini yenidən düşünməyə vadar edir.
Araşdırmalar göstərir ki, bu bölgə — Qorham, Vanqard, Hyena və Bennett mağaralarından ibarət kompleks — uzun müddət boyunca insan fəaliyyətlərinə səhnə olub və bu izlər təxminən 100 min il əvvəlki dövrə qədər uzanır. Ən son kəşf isə 13 metr dərinlikdəki, təxminən 40 000 il boyunca torpaq və qaya qatları ilə bağlı qalmış bir otağın aşkar edilməsi olub.
Bu gizli otaqda tapılanlar elm adamlarını heyrətləndirib: vaşaq, kaftar və kərkəs sümükləri ilə yanaşı, qabıqlı dəniz canlılarının qabıqları tapılıb. Bu tapıntılar həmin dövrdə mağaranın içərisinə yalnız insanlar tərəfindən daşına biləcək əşyalar olduğunu düşündürür, çünki o zaman qazıntı sahəsi dənizdən çox uzaqda yerləşirdi.
Kompleksdə tapılan daşlara oyulmuş kəsişmiş xətlər də diqqət çəkir — alimlər bu izlərin Neandertallar tərəfindən əvvəlcədən rəsm və simvol kimi istifadə edilmiş ola biləcəyini bildirir.
Ən diqqət çəkən isə bu tapıntının Neandertalların yox olma tarixini dəyişə biləcək potensialıdır. Əldə edilən bəzi dəlillər göstərir ki, bu qədim insanlar daha əvvəl düşünüləndən daha gec dövrdə — təxminən 33 000 ilə 24 000 il əvvələ qədər yaşaya bilərdilər ki, bu da insanlıq tarixinin bəzi hissələrini yenidən yazmağı tələb edə bilər.
Arxeoloji qrup bu qədim otağın tərkibini daha dərindən incələmək üçün təhlillər aparmaqdadır. Tapıntılar nə qədər güclü olsa da, onların dəqiq mənası və təsirləri üzərində hələ də elm camiəsində müzakirələr davam edir.
