Alimlər xoşbəxtliyin beyində necə aktivləşdiyini açıqladı: Pul və şöhrət əsas amil deyil

Nevroelm tədqiqatları göstərir ki, davamlı xoşbəxtlik pul və ya şansla deyil, gündəlik vərdişlər və düşüncə tərzi ilə beyində aktivləşdirilən xüsusi mexanizmlərlə bağlıdır.

64

Alimlər xoşbəxtliyin insan beynində necə formalaşdığını və aktivləşdirildiyini müəyyən ediblər. Nevroelm sahəsində aparılan son araşdırmalar göstərir ki, uzunmüddətli xoşbəxtlik nə pul, nə şöhrət, nə də təsadüfi uğurla birbaşa bağlıdır. Əksinə, bu hal beyində mövcud olan və gündəlik davranışlar vasitəsilə aktivləşdirilə bilən konkret sinir dövrlərinin işi ilə əlaqəlidir.

Tədqiqatlara əsasən, xoşbəxtlik hissi dopamin, serotonin, oksitosin və endorfin kimi beyin kimyəvi maddələrinin artması ilə bağlıdır. Bu maddələrin səviyyəsi isə insanın gündəlik həyatında təşəkkür etmə və müsbət düşünmə vərdişlərini tətbiq etməsi, mənalı sosial münasibətlər qurması, başqalarına yardım etməsi, məqsəd yönümlü fəaliyyətlərlə məşğul olması və fiziki aktivliyi artırması nəticəsində yüksəlir.

Mütəxəssislər bildirir ki, bu davranışlar beynin mükafat və emosional tənzimləmə sistemlərini gücləndirir. Davamlı şəkildə təkrarlanan müsbət vərdişlər uzunmüddətli neyroplastik dəyişikliklər yaradır və beyin insanın tez-tez təcrübə etdiyi davranış modellərinə uyğunlaşmağa başlayır. Başqa sözlə, beyin nəyi davamlı olaraq edirsənsə, onu “öyrənir”.

Alimlər xoşbəxtliyin gündəlik həyatda tətbiq edilə bilən sadə üsullarla gücləndirilə biləcəyini vurğulayırlar. Məsələn, hər gün minnətdar olduğun bir məqamı qeyd etmək, güvəndiyin insanlarla vaxt keçirmək, kiçik də olsa xeyirxah bir davranış göstərmək və gün ərzində ən azı 20–30 dəqiqə fiziki hərəkətdə olmaq bu prosesə müsbət təsir edir.

Bununla yanaşı, tədqiqatçılar mühüm bir məqama da diqqət çəkirlər: xoşbəxtlik öyrədilə və inkişaf etdirilə bilən bir beyin vəziyyətidir, lakin bu, daimi bir ruh halı deyil və psixi sağlamlıqla bağlı peşəkar tibbi yardımı əvəz etmir.

Araşdırmalar ABŞ-ın Stanford və Harvard universitetlərinin alimləri tərəfindən aparılıb və nəticələr “Nature Neuroscience”“Psychological Science” elmi jurnallarında dərc olunub. Tədqiqatlar zamanı beyin görüntüləmə üsulları və davranış analizləri vasitəsilə müsbət vərdişlərin mükafat və emosional tənzimləmə mərkəzlərində yaratdığı dəyişikliklər ölçülüb.