Çin və ABŞ arasında süni intellekt (AI) sahəsində gedən qlobal rəqabət artıq təhsil sistemlərinə də təsir edir. Mütəxəssislərin fikrincə, Çinin daha sərt və uzunmüddətli təhsilə əsaslanan modeli gənc nəslin texnoloji biliklərini artıraraq ölkənin AI üzrə üstün mövqeyini möhkəmləndirir.
Çində orta məktəb günü ABŞ-la müqayisədə təxminən iki saat daha uzundur. Dərslər əsasən akademik fənlərə yönəlib, əlavə dərsdənkənar fəaliyyətlər isə çox nadir hallarda olur. Şagirdlər çox zaman gün ərzində 10 saatdan çox məktəbdə olur, günün sonunda isə onları ev tapşırıqları və kollecə qəbul üçün hazırlıq dərsləri gözləyir.
Çin təhsil sistemi intizamı, uzunmüddətli instruksiyanı, daimi test və qiymətləndirməni prioritet hesab edir. Bu modelin şagirdlərin intellektual hazırlığını artırdığı, xüsusilə də STEM sahələrində yüksək nəticə verdiyi bildirilir.
ABŞ məktəblərində dərslər əsasən günortaya yaxın bitir və şagirdlər könüllü idman, musiqi, debat və digər fəaliyyətlərə qoşula bilirlər. Ev tapşırıqları və test yükü isə Çinlə müqayisədə xeyli azdır. Bu yanaşma yaradıcı düşüncəni dəstəkləsə də, texnoloji və riyazi bacarıqlar üzrə rəqabətdə Çindən geri qalmaq riski daşıdığı qeyd olunur.
Çində yeni tətbiq olunan qaydalara əsasən, Pekin məktəblərində şagirdlər hər il ən azı 8 saat AI dərsi keçməlidirlər. Altı yaşdan etibarən uşaqlar süni intellektin əsas prinsipləri, çatbotlardan istifadə, rəqəmsal etik davranış, və əl algoritmləri və robototexnikaya giriş kimi mövzuları öyrənməyə başlayır.
Bu addım Çin hökumətinin uzunmüddətli strategiyasının tərkib hissəsidir: məqsəd ölkənin gənc nəslini texnoloji cəhətdən güclü yetişdirmək və qlobal AI bazarında liderliyi qorumaqdır.
Təhsil analitikləri bildirirlər ki, Çinin intensiv təhsil modeli yaxın 10–20 ildə süni intellekt sahəsində ölkənin mövqeyini ciddi şəkildə gücləndirəcək. ABŞ-da isə müzakirə gedir: məktəb gününü uzatmaq lazımdırmı, yoxsa yaradıcı azadlıq modelini qorumaq daha vacibdir?
