Ukrayna ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensin birbaşa müraciətindən sonra Rusiyanın Novorossiysk limanı yaxınlığındakı Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun — CPC-nin terminalından istifadə edən müəyyən neft tankerlərinə qarşı PUA hücumlarını dayandırıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “Financial Times” Ukrayna rəsmiləri və məsələ ilə tanış şəxslərə istinadən Vensin Prezident Volodimir Zelenskiyə 31 iyul telefon danışığı zamanı bu hücumların dayandırılmasını istədiyini yazır. Vaşinqton Qazaxıstan neftinin daşındığı gəmilərə hücumların qlobal enerji bazarındakı gərginliyi artırmasından və ABŞ şirkətlərinin maraqlarına zərər vurmasından narahat olub.
Razılaşmaya əsasən, Kiyev CPC infrastrukturuna və Rusiya bayrağı daşımayan gəmilərə, həmin gəmilər Ukrayna sanksiyalarında olmadığı və Rusiya nefti və ya digər Rusiya yüklərini daşımadığı müddətdə zərbə endirməməyə razılaşıb. Ukrayna rəsmilərinə görə, 31 iyuldan sonra CPC terminalı yaxınlığındakı tankerlərə belə hücum qeydə alınmayıb.
ABŞ rəsmisi də “Reuters”ə bildirib ki, Tramp administrasiyası Kiyevə Qara dənizdə qeyri-Rusiya gəmilərinə və CPC infrastrukturuna zərbələri dayandırmaq barədə xəbərdarlıq edib. Vaşinqton CPC-ni Avropanın Rusiya enerji resurslarından asılılığını azaltmağa kömək edən Qazaxıstan mənşəli neftin mühüm ixrac marşrutu hesab edir. “Reuters” isə “Financial Times”ın Venslə bağlı məlumatını müstəqil şəkildə təsdiqləyə bilmədiyini qeyd edib.
CPC Qazaxıstanın neft ixracının əsas kanalını təşkil edir və Novorossiysk vasitəsilə dünya bazarına gündə bir milyon bareldən çox neft çıxarır. İyuldakı hücumlar və təhlükəsizlik problemləri nəticəsində CPC üzrə yükləmələr planlaşdırılan səviyyədən 20%-dən çox azalaraq gündə təxminən 1,2–1,3 milyon barelə düşüb. Qazaxıstanın neft hasilatı da iyunda müqayisədə iyulda 14% azalıb.
İyulun 17-də CPC terminalında yüklənməni gözləyən “Nordic Zenith” tankeri iki PUA-nın hücumuna məruz qalaraq zədələnib. CPC hücumun arxasında kimin olduğunu açıqlamayıb. “Reuters” mənbələrə istinadən gəminin “ExxonMobil” tərəfindən neft yükləmək üçün icarəyə götürüldüyünü bildirib.
ABŞ şirkətlərinin Qazaxıstanın iri neft layihələrində əhəmiyyətli payları var. “Chevron” Tengiz yatağının 50%-nə, “ExxonMobil” isə 25%-nə sahibdir. Buna görə CPC-də uzunmüddətli fasilələr Amerika enerji şirkətlərinin hasilat və ixrac imkanlarına da birbaşa təsir göstərir.
Bununla belə, Vaşinqtonun müraciəti Ukraynanın Novorossiyskdəki bütün Rusiya hədəflərinə hücumları dayandırması demək deyil. Avqustun 12-də Ukrayna PUA, “Neptun” raketləri və pilotsuz dəniz vasitələri ilə Novorossiyskdəki Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bazasına hücum edib. Zelenski hərbi gəmilər, hava hücumundan müdafiə mövqeləri, körpülər və liman infrastrukturu üzrə zərbələrin qeydə alındığını bildirib.
“Financial Times”ın mənbələrindən biri Kiyevin ABŞ-nin tələbini qəbul etməsini Ukraynanın “Patriot” raketlərinin istehsalı üçün Amerika lisenziyası almaq və qışadək yüzlərlə önləyici raket əldə etmək istəyilə də əlaqələndirib. Lakin bunun Vensin müraciəti müqabilində verilmiş formal şərt və ya razılaşmanın bir hissəsi olduğuna dair sübut yoxdur.
Eyni zamanda Ukrayna Rusiyanın daxilində yerləşən neft emalı və digər enerji obyektlərinə uzaqmənzilli zərbələrini davam etdirir. Beləliklə, ABŞ-nin müdaxiləsi Kiyevin ümumi enerji kampaniyasını deyil, əsasən Qazaxıstan nefti, CPC infrastrukturu və qeyri-Rusiya tankerləri ilə bağlı əməliyyatları məhdudlaşdırıb.
