Cenevrədə İran ilə ABŞ arasında keçirilən nüvə danışıqlarının ikinci turu başa çatıb. Danışıqlar Omanın vasitəçiliyi ilə dolayısı formatda təşkil olunub və tərəflər təxminən iki saat yarımlıq müzakirələrdən sonra açıqlama vermədən Oman səfirliyinin iqamətgahını tərk ediblər.
Cenevrədə keçirilən görüşlərdə İran nümayəndə heyətinə xarici işlər naziri Abbas Araqçi, ABŞ tərəfinə isə Prezident Donald Trampın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff rəhbərlik edib. ABŞ heyətində Trampın müşaviri Cared Kuşner da yer alıb. Proses Oman xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidinin koordinasiyası ilə aparılıb.
İranın dövlət televiziyasına açıqlama verən Araqçi bildirib ki, tərəflər mümkün razılaşma mətninin hazırlanması istiqamətində ümumi prinsiplər üzərində anlaşmaya gəliblər. Onun sözlərinə görə, bu mərhələdə texniki məsələlərdə daha konstruktiv atmosfer formalaşıb və üçüncü raund üçün tarix müəyyənləşdirilməsi barədə razılıq əldə olunub. Nazir vurğulayıb ki, bu, dərhal razılaşma əldə ediləcəyi anlamına gəlməsə də, proses artıq konkret istiqamət alıb.
İranın rəsmi xəbər agentliyi IRNA bəzi məsələlər üzrə uzlaşmanın əldə edildiyini və tərəflərin detalları müzakirə etmək üçün paytaxtlarına qayıdaraq növbəti görüşə hazırlaşacaqlarını bildirib.
Oman xarici işlər naziri Busaidi isə Cenevrədə aparılan müzakirələrdə “ümumi məqsədlərin və texniki məsələlərin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm irəliləyiş” əldə olunduğunu açıqlayıb. O, yekun razılaşmaya aparan yolun hələ də çətin olduğunu, lakin tərəflərin növbəti görüşədək atılacaq addımlar barədə razılaşaraq ayrıldıqlarını qeyd edib.
Danışıqların əsas mübahisə mövzusu uranın zənginləşdirilməsi və yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının İran ərazisindən çıxarılması məsələsidir. Tehran nüvə proqramını məhdudiyyətlər çərçivəsində davam etdirmək və bunun müqabilində iqtisadi sanksiyaların aradan qaldırılmasını tələb edir. Vaşinqton isə İranın zənginləşdirmə fəaliyyətini tam dayandırmasını və mövcud ehtiyatların ölkədən çıxarılmasını istəyir.
ABŞ administrasiyası əlavə olaraq İranın raket proqramı və regiondakı silahlı qruplara dəstəyinin də gündəmə daxil edilməsində maraqlıdır. Rəsmi Tehran isə nüvə proqramından kənar məsələlərin müzakirə predmetinə çevrilməyəcəyini bəyan edir.
Məlum olduğu kimi, İranla ABŞ arasında nüvə danışıqları 2025-ci ilin iyununda İsrail və ABŞ-nin İrana qarşı həyata keçirdiyi hücumlar və 12 gün davam edən qarşıdurma səbəbindən dayandırılmışdı. Proses region ölkələrinin təşəbbüsləri və Oman vasitəçiliyi ilə yenidən canlandırılıb. İlk görüş Oman paytaxtı Məsqətdə keçirilib və tərəflər eyni məkanda, lakin ayrı zallarda əyləşərək mesajları vasitəçilər üzərindən ötürüblər.
Eyni zamanda, diplomatik proses fonunda bölgədə hərbi aktivlik də davam edir. ABŞ-nin regiona hərbi qüvvə cəmləşdirməsi sürür, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu isə Hörmüz boğazında təhlükəsizlik təhdidlərinə qarşı hərbi təlimlər keçirir.
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin baş direktoru Rafael Qrossinin prosesə verdiyi töhfə də Oman tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.
Beləliklə, Cenevrədə keçirilən ikinci tur danışıqlar tərəflər arasında prinsipial fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, diplomatik kanalın açıq saxlanıldığını və mümkün razılaşma üçün çərçivənin formalaşdırıldığını göstərir. Növbəti mərhələdə texniki və hüquqi detallara dair müzakirələrin daha intensiv xarakter alacağı gözlənilir.
