Lilit Babil mətnlərində hamilə qadınlara və uşaqlara hücum edən, qanadlı qadın şeytan kimi təsvir olunan mifoloji varlıqdır. Bu inanc zamanla Babil coğrafiyasından Anadoluya, Suriyaya, Misirə, İsrailə və Yunanıstana qədər yayılıb. Lilit əsasən gecə ilə əlaqələndirilən varlıqlar sırasında yer alır və bu kontekstdə onun adına Bibliyada da rast gəlinir. Bibliya mətnlərində, xüsusilə İşayya 34:14 ayəsində, Lilit gecə varlığı kimi xatırladılır.
Lilitin kimliyi ilə bağlı mübahisələr əsasən onun Adəmin ilk həyat yoldaşı olub-olmaması üzərində cəmlənir. Bibliyanın “Yaradılış” kitabında iki fərqli yaradılış hekayəsinin yer alması bu mübahisəni gücləndirir. Yaradılış 1:27-də Tanrının insanı “kişi və qadın olaraq” birlikdə yaratdığı bildirilir. Lakin Yaradılış 2:21–22-də qadının sonradan Adəmin qabırğasından yaradıldığı qeyd olunur. Bu iki fərqli təsvir tarix boyu teoloqlar və tədqiqatçılar tərəfindən müxtəlif cür şərh edilib.
Amerikalı alim Janet Howe Gaines 2001-ci ildə “Bibliya şərhləri” toplusunda yer alan “Lilit” adlı məqaləsində bu fərqi belə izah edir: Tanrı qadını iki dəfə yaradıb. Birinci yaradılışda qadın kişi ilə eyni anda və eyni maddədən xəlq edilib, ikinci yaradılışda isə kişi tərəfdən, yəni Adəmin qabırğasından. Bu yanaşmaya görə, Adəmlə eyni vaxtda yaradılan müstəqil qadın Lilit idi, Həvva isə daha sonra yaradılmışdı.
Lilitin hekayəsi daha geniş formada “Ben Siranın hekayələri”ndə təsvir olunur. Bu mətnlərə görə Tanrı həm Adəmi, həm də Liliti torpaqdan eyni anda yaradıb. Lakin onların münasibəti qısa müddətdə qarşıdurmaya çevrilib. Adəm özünü üstün mövqedə görmək istədiyi halda, Lilit bununla razılaşmayıb. Bu münaqişə nəticəsində Lilit cənnəti tərk edərək göylərə qalxıb. Onu geri qaytarmaq üçün Tanrı tərəfindən Senoy, Sansenoy və Semangelof adlı üç mələk göndərilsə də, Lilit geri dönməyib.
Əfsanəyə görə, Lilit bundan sonra hamilə qadınlara və yeni doğulmuş körpələrə zərər verəcəyinə and içib. İnanca əsasən, yeni doğulan uşaq oğlan olarsa səkkiz gün, qız olarsa iyirmi gün Lilitin təsiri altında qalırdı. Məhz bu qorxuya görə qədim yəhudi icmalarında yeni doğulmuş oğlan uşaqlarının ilk səkkiz gün ərzində xüsusi şəkildə qorunması adəti formalaşıb.
Beləliklə, Lilit obrazı tarix boyunca həm müstəqil və üsyankar qadın simvolu, həm də qorxu doğuran şeytani varlıq kimi dəyərləndirilib. Bu ikili obraz onu mifologiya, din və müasir mədəniyyətdə ən çox müzakirə olunan fiqurlardan birinə çevirib.
